Lityum-iyon pillerin popülerleşmesi ve kullanım alanlarının artmasıyla birlikte, pil puntalama yapma büyük ilgi görmeye başladı. Bu işlem, DIY (kendin yap) meraklıları ve profesyonel kullanıcılar sayesinde bol uygulamalı ve örnekli hale geldi. Ancak dikkat edilmezse pil nokta kaynak tehlikeli sonuçlar doğurabilir.
İşim gereği bir süre li-ion pil puntalama yaptım. Tehlikeli bir iş ama detaylara ve iş güvenliğine dikkat ediyorsanız sorun yaşama ihtimaliniz daha az. Son günlerde 18650 pil puntalama ile yeniden uğraşmam gerekti üzerinden yıllar geçmiş tekrar öğrenme aşamasına geçtim.
Araştırmalarımda eskiden yaşadığım sorunların sebebini, yeni bilgiler, uyulamalar ile daha fazlası vb. Bir çok şey öğrendim. Pile kaynak yapımı konusunu özetle toparlayıp yeni başlayanların en az hasar ve maliyet ile bu işi kavramalarına yardımcı olmak için bu yazıyı hazırladım.
1 Pil Puntalama İçin Nikel Şerit Yerleşimi ve Elektrot Baskı Ayarları
İçerik
Pil puntalamanın en kritik noktası, nikel şeridin ve elektrotların pile doğru şekil ve baskı temas etmesidir.
Az baskı uygularsanız: Akım düzgün akmaz (yeşil çizgiyle gösterilen yol). Nikel şerit yanar veya aşırı ısınır, pile kaynamaz.
Fazla baskı uygularsanız: Nikel şerit veya pil yüzeyinde çukur oluşur. Puntalama başarısız olur. Dikkat pil delinebilir
Bu yüzden nikel şeridinin pile iyi temas ettiğinden emin olmanız ve elektrotlarınıza sıkı bir baskı uygulamanız çok önemlidir o zaman akım aşağıda ki şekilde olduğu gibi akacaktır. Ne az nede çok baskı uygulamayın. Sadece tam oturduğuna, temas ettiğine emin olun.
Doğru baskı: 300-500 gram arasında olmalıdır. Tabiki kullanılan puntalama aletine, nikel şerit kalınlığına göre az çok fark edebilir.
2 Elektrot Açısı ve Yerleşimi
Ben pil punta kablosu yapımı paylaşımında bahsettiğim punta kablosunu kullanıyorum Bitişik kalem tip punta elektrotları kullanıyorsanız kesinlikle yatay veya açılı yerleştirmeyin. 90 derece dik konumda tutulmalıdır. Yatay yerleştirirseniz, ısı yan tarafa kayar ve düzensiz bir punta kaynak noktası oluşur.
İşin doğrusu bu ama elektrotları yatay yerleştirip puntalama yapıldığında uygulanan basınç ve temas iyi ise nikel pile iyi tutunabilir bir süre sonra Elektrotlarınızı uçlarıda bu yerleşime göre şekil alınca fazla sorun çıkatmayacak yinede önerilen dik yerleşim…
Not: Ayrı tip kablolu kalem elektrotlar kullanıyorsanız hafif yatay kullanılabiliyor.
3. Elektrotlar Arası Mesafe
Diğer önemli bir detay Elektrotların arasında ki mesafe en azından bir buçuk iki milimetre genişliğinde olmasını tavsiye ediliyor bence 3mm de uygun çok daha az olan aralık daha dar malzemenin tek yönde puntalanması için öneriliyor.
Elektrotlar arasındaki mesafe çok kısaysa akım en kısa yolu izleyecektir çok uzakta da tutamazsınız çünkü o zaman pil kasası ve nikel şerit direnci ile akım kaybedersiniz puntalama sorunlu olur
Önerilen mesafe: 1,5 – 3 mm
Çok yakın mesafe: Akım en kısa yolu izler, pil düzgün puntalamaz.
Çok uzak mesafe: Akım direnç ile harcanır, zayıf punta kaynak yapar.
4. Sahte Nikel Şerit
Resimde üstteki şeritler saf nikel, alttakiler ise nikel kaplı çeliktir. Korozyon açıkça görülmektedir.
Pil puntası için kullanılan en yaygın birleştirme malzemesi nikel şiritler. Maliyetine göre direnci düşük iletimi iyi. Fakat nikel kaplama yaparak farklı malzemeleri satanlar var buna dikkat edin kaplama nikel kullanmayın.
Nikel ve nikel kaplı çelik arasında gözle fark bulmak son derece zor olduğundan, kontrol etmek için yapılabilecek kolay bir ev yapımı test vardır.
Bir nikel şerit örneği alın ve zımpara veya dremel ile hafifce kazıyın ve 12 ila 24 saat boyunca tuzlu suya koyun. Kaplama nikel, sahte olanlarda gözle görülür şekilde korozyon olacaktır
Saf nikel ve nikel kaplamalı çelik korozyon testi video
5. Nikel Şerit Seçimi ve Temizlik
Pil puntalama için kullandığınız nikel şerit kullanılmadan önce mutlaka temizlenmeli üretimde kullanılan makineler yağlandığı için nikel şetir azda olsa yağlı olur. Kolunya veya izopropil alkol ile temizlemeniz gerekli.
Ayrıca kesik, boşluk olan nikel şerit kullanmanız puntalama işini kolaylaştırır piyasada pil sayısına göre “şekilli nikel şerit” diye satılıyor. Şuan elimdeki tellere dremel ile keserek ayırma yapıyorum rulo bitti zaman bu tip nikel şeritleri kullanacağım.
4 Pil Puntalama Tecrübeler, Diğer Sorunlar
Tecrübelerime göre diğer sorunlardan bahsedeyim. Öncelikle elektrotlardan biri düzgün yerleşmez, biri iyi temas etmez ise büyük kıvılcım, ark yapıyor ve nikel şeridi deliyor daha kötüsü pilin negatif kutubunda bu olay olursa pilide delebiliyor bunu elektrotları sabit olan kablo uzatması olmayan pil punta makinesinde yaşadım. Arduino nokta kaynak makinesi yazısında ki gibi gelişmiş punta cihazı kullanıyorsanız sorun yaşama ihtimali daha az oluyor. Gerçi eski usül mikro dalga trafosu veya benzer trofolar ve punta zamanlayıcı devresi kullanılarak yapılan cihazlada iyi sonuç veriyor ama baya pratik yapmak gerekli
Kablolu olanlarda bu risk daha az. Resimde delinen bir 18650 pil görünüyor içinden çıkan sıvı, gaz artık neyse bir süre sonra beyaz rengi alıyor.
Hazır cihaz yerine kit veya yaptığınız devreler ile pil puntalama yapıyorsanız ve uzatma kablosu kullanıyorsanız bu kabloların çok kalın olması lazım çok güçlü punta yapıyor gibi görünsede güç kabloda harcanıyor iyi tutmayan, yanan nikelin, sorunların kaynağı kablo olabilir.
İncelediğim cihazlarda kablolar litz teli gibi örülmüş halde kaplamalımı bilmiyorum ama bu sayede yüksek akım taşıyabiliyor daha esnek oluyorlar.
Ayrıca punta sonrası nikel şeridin yüzeyinde siyahlaşma olmuşsa punta iyi tutmamış demektir. Şeridi çektiğiniz zaman iyi gibi görünebilir fakat sarsıntının çok olduğu bir cihaz ise puntalar kopabilir. Ama sabit duruyorsa idare eder.
DİKKAT: Pilin artı + kutubunu puntalarken çok dikkatli olun punta için en tehlikeli bölümdür. Çünkü negatif yani eksi bölümüne çok yakındır yalıtım yapılmıştır ama nikel şeritin boyutları uygun değilse yalıtımı kaldırıp, kesip kısa devreye yol açabilir bu durumda pil patlayabilir çok dikkatli olun.
Nikel şeridi metre ile alıyorsanız artı kutubun boyutunu aşmamasına dikkat edin veya kesip şekil verin. Yalıtımı bozmamaya özen gösterin. Pilin Patlama riski olduğunu unutmayın!
Not: Denemelerinizi bozuk veya performansı düşük olan pillerde pillerde yapın. Uzun süre pratik yaparak elinizi alıştırın. Hazır cihazlar daha güvenli olsa da, kaliteli ekipman kullanmak şart.
Pil puntalama, doğru teknik ve ekipmanla öğrenilebilir bir beceridir. Bu yazıda ki ipuçlarına ve uyarılara dikkat ederseniz, güvenli ve başarılı sonuçlar alabilileceğinizi umuyorum. Unutmayın Güvenlik her zaman önceliğiniz olsun!
Son olarak Doğru pil punta, kaynak yapımı hakkında faydalı bir video;
Unutmadan seri bağlı lityum pil paketlerinizde mutlaka BMS modülü kullanın seri bağlantıda pillerin dengelenmesi gereklidir özellikle matkap pillerinde 3S BMS modülü sıkca kullanılıyor. Ayrıca bazen acele ile BMS kartı pillere bağlı iken puntalama yapanlar var bu çok hatalı BMS kartına zarar verebilir. Ayrıca 18650 Pil Nedir? Kapasite, C Değeri, Korumalı Korumasız Hücreler Sahte Pil Uyarıları yazısında 18650 pilde lehim mi puntalama mı hakkında bilgiler verildi
