50W Led Ampül Tamiri

LED ampül kullanımı oldukca yaygın geçenlerde 30 adet 50w led ampül tamiri yaptım son kalanlar ile Led ampül tamiri hakkında bir video hazırladım. 50W Led Ampül piyasada en ucuza satılan modellerden ışık gücü iyi ama daha uzun süreli çalışması için modifiye gerekti aslında modifiye değilde olması gerken yapıldı diyelim..

50W LED ampül tamiri, özellikle ucuz T120 gövdeli lambalarda çoğunlukla LED kartı ve soğutma sorunları üzerinden ilerler.

İncelenen modelde 48 adet SMD 2835 LED, KP1071LSP tabanlı LED sürücü ve yetersiz termal temas yapısı bulunuyor; yazı, arızalı LED tespiti, değişim ve güvenli test adımlarını özetler.

50W LED Ampül Tamiri Videosu

İncelenen 50W LED Ampülün Yapısı

Bu tip ucuz LED ampüllerde marka ismi sık değişse de iç yapı genellikle benzer oluyor.

Kutuda 50W güç, 4500 lm ışık akısı, aşırı akım ve gerilim koruması, 30.000 saat çalışma ömrü gibi bilgiler yazabiliyor.

Fakat pratikte arızanın ana sebebi çoğu zaman LED sürücüsünden önce LED kartının ısıl olarak zorlanmasıdır.

İncelenen model T120 gövde tipinde. LED kartında 48 adet SMD 2835 kılıf LED bulunuyor.

Kart üzerinde LED dışında başka aktif malzeme yok; sürücü devresi ayrı bir kart üzerinde yer alıyor.

LED dizilimi seri gruplar halinde olduğu için bir veya birkaç LED açık devre olduğunda lamba tamamen sönük kalabilir.

LED dizilimlerini daha iyi anlamak için LED bağlantı mantığı konusu faydalı olabilir.

Güvenlik Uyarısı: Şebeke ve Yüksek DC Gerilim Var

DİKKAT: LED ampül doğrudan şebeke gerilimiyle çalışır. LED sürücü çıkışında da yüksek DC gerilim bulunur. Ölçüm sırasında sigortalı elektrik hattı, koruyucu gözlük ve eldiven kullanılmalı; açık devre üzerinde çalışırken bağlantılara çıplak elle dokunulmamalıdır.

Sürücü kartındaki kondansatörler enerji tutabilir. Bu nedenle lamba fişten çekildikten hemen sonra devreye güvenliymiş gibi davranmak doğru değildir.

İlk enerjilendirme ve arıza arama işlemlerinde seri lamba, sigortalı hat veya izolasyonlu test düzeni kullanmak riski azaltır.

Benzer şebeke tarafı çalışmalarında SMPS tamirinde iş güvenliği için kullanılan basit test düzenekleri de yararlıdır.

Kapak ve LED Kartının Sökülmesi

Ampülün difüzör kapağı gövdeye silikon benzeri yapıştırıcıyla tutturulmuş. Kapağı açmak için iki pratik yöntem var.

Birincisi, kapağın kenarını sıcak hava ile dairesel şekilde ısıtıp yumuşadıktan sonra çevirerek ayırmak.

İkincisi, kapağın zayıf noktasından kontrollü şekilde bastırarak yapışkanı kırmak.

Kapak açıldıktan sonra LED kartı ve sürücü kartı görülebilir. LED kartını sökerken kırmızı kablonun bağlı olduğu noktayı işaretlemek iyi olur.

Bazı kartlarda baskı üzerindeki artı eksi işaretleri hatalı veya belirsiz olabiliyor. Kartı geri takarken kablo yönünü yanlış bağlamak LED dizisine veya sürücüye zarar verebilir.

Arızalı LED Nasıl Anlaşılır?

Bu ampüllerde arızalı LED çoğu zaman çıplak gözle belli olur. LED kılıfının üzerinde küçük koyu nokta, yanık izi veya kararma görülüyorsa o LED şüphelidir.

Daha ağır arızalarda LED tamamen siyahlaşır. Ancak her arıza gözle net seçilmeyebilir; bu yüzden ölçüm yapmak gerekir.

LED Test Voltajı Neden Sabit Değil?

Eski notta önemli bir güncelleme vardı: Videoda tamir edilen lambadaki LED’ler 5V civarında ışık veriyordu, fakat çalışma gerilimleri yaklaşık 6V sınıfındaydı.

Farklı lambalarda 9V, 12V, 15V hatta 18V seviyelerinde çalışan LED’ler de görülebilir. Bu nedenle her SMD LED’i doğrudan 3V LED gibi düşünmek hatalıdır.

Test sırasında ayarlı ve akım sınırlamalı bir güç kaynağı kullanılıyorsa 3V civarından başlanmalı, LED ışık verene kadar gerilim yavaş yavaş artırılmalıdır.

5V ile ışık vermeyen LED için 7V, 8V, 9V gibi kademeli ilerlemek daha güvenlidir.

Hazır LED test cihazı kullanılıyorsa cihazın çıkış gerilimi ve akım sınırlaması bilinmelidir.

LED Sürücü Kartı ve KP1071LSP İncelemesi

İncelenen lambada sürücü kartı KP1071LSP entegresi etrafında kurulmuş. Giriş tarafında sigorta için yer bırakılmış olmasına rağmen sigorta takılı değil.

Bu, ucuz üretimlerde sık görülen maliyet düşürme yöntemlerinden biri. Girişte 15µF 400V DC filtre kondansatörü, çıkışta 2.2µF filtre kondansatörü, SMD diyotlar, iki direnç ve küçük transformatör bulunuyor.

LED kartı bağlıyken sürücü çıkışında yaklaşık 210…220V DC ölçülebiliyor. Eğer çıkışta gerilim yoksa sürücünün kısa devre veya açık devre durumunda korumaya geçmiş olması mümkündür.

Bu durumda LED kartı kabloları ayrılarak ölçüm yapılabilir; fakat bu işlem yüksek gerilim nedeniyle çok dikkatli yapılmalıdır.

Genel LED sürücü devresi mantığını bilmek, ölçüm sırasında hangi noktanın giriş, hangi noktanın çıkış olduğunu ayırmayı kolaylaştırır.

Yaklaşık 30 adet benzer ampül onarımında sürücü arızasından çok LED arızasıyla karşılaşılması dikkat çekici.

Bu durum sürücü kartının kusursuz olduğu anlamına gelmez; yalnızca incelenen partide baskın arızanın LED kartı ve soğutma tarafında olduğunu gösterir.

Arızalı SMD 2835 LED Değişimi

Arızalı LED’leri sökmek için sıcak hava tabancası kullanmak havya ile uğraşmaktan daha pratiktir. LED’in üstünden uzun süre ısı vermek kılıfa ve çipe zarar verebilir.

Bu yüzden alüminyum PCB’nin alt tarafından ısıtmak daha sağlıklı sonuç verir. Videodaki uygulamada sıcak hava yaklaşık 300 dereceye ayarlanmıştı.

Sağlam LED, aynı tip başka bir arızalı karttan sökülebilir. Fakat burada iki noktaya dikkat etmek gerekir.

Birincisi LED’in çalışma gerilimi aynı olmalıdır. İkincisi LED polaritesi mutlaka kontrol edilmelidir. LED ters takılırsa seri dizilim çalışmaz ve tekrar sökmek gerekir.

Lehimleme sırasında kart ve LED üzerindeki mevcut lehim bazen yeterli olur, fakat temasın güvenilir olması için pedlerin taze lehimle temizlenmesi daha iyidir.

Lehim eriyip LED bacağına tutunduğunda parça yüzeye oturur ve kolay hareket etmez. Bu aşamada uygun flux, temiz uç ve doğru sıcaklık önemlidir; temel lehimleme malzemeleri işin kalitesini doğrudan etkiler.

Soğutma Sorunu ve Montaj Hatası

Bu ampülün en zayıf tarafı LED kartının gövdeye yeterince iyi temas etmemesi. LED’ler çalışırken ısıyı alüminyum PCB’ye aktarır, PCB de bu ısıyı gövdeye vermelidir.

Arada boşluk kalırsa LED çipi gereğinden fazla ısınır ve kısa sürede kararır.

İncelenen örnekte LED kartının altında ısı iletken silikon veya termal macun yoktu. Ayrıca kartı sabitlemek için dört vida yeri bulunmasına rağmen iki vida kullanılmıştı.

Bu durumda PCB gövdeye tam oturmuyor ve ısı transferi zayıflıyor. Tamir sırasında ince bir tabaka ısı iletken silikon sürmek ve mümkünse dört vida kullanmak lambanın ömrünü artırır.

Burada kullanılan malzeme sıradan yapıştırıcı silikon değil, ısı iletimine uygun termal silikon veya termal macun olmalıdır.

Amaç kalın bir tabaka oluşturmak değil, PCB ile metal gövde arasındaki mikroskobik boşlukları doldurmaktır.

LED aydınlatmalarda ısı yönetimi daha büyük güçlerde daha da kritik hale gelir; LED aydınlatma için aktif soğutma örnekleri bu yüzden önemlidir.

Tamir Sonrası İlk Test

LED değişiminden sonra lamba doğrudan kapatılıp uzun süre çalıştırılmamalıdır.

Önce LED’lerin yönü, lehimlerin tutması, kabloların artı eksi bağlantısı ve kartın gövdeye düzgün oturması kontrol edilmelidir.

Daha sonra kısa süreli enerji verilip tüm LED’lerin eşit parlaklıkta yanıp yanmadığı izlenmelidir.

Videodaki örnekte LED değişiminden sonra lamba ilk denemede çalışmadı. Sorun LED kartından değil, ampül duy kısmındaki temas probleminden kaynaklandı.

Duy metal temasları hafif paslanmış veya içeri kaçmış olabiliyor. Bu tür durumda zımpara ile temizlik yapmak ve metal temasları hafifçe dışa almak çözüm olabiliyor.

150W SMD2835 LED Lamba Güncellemesi

Daha sonra SMD2835 LED’li 150W bir LED lamba da incelendi. Bu lambada 15 adet YZ1000AC LED sürücü entegresi kullanılmıştı.

LED’ler dörtlü gruplar halinde bağlıydı. Harici güç kaynağı ile yaklaşık 5V uygulanarak arızalı grup tespit edilebildi.

Bu 150W lambada arızalı LED’lerin tamamı açık devre durumdaydı ve üzerlerinde nokta şeklinde koyu lekeler vardı.

Malzeme ve zaman olmadığı için arızalı LED grubuna diyot bağlanarak diğer grupların çalışması sağlandı.

Bu yöntem kalıcı ve doğru bir onarım olarak görülmemelidir; LED grupları arasındaki akım dağılımını ve ısı yükünü değiştirir.

Uygun çözüm, arızalı LED’leri aynı özellikte LED’lerle değiştirmektir.

Sık Yapılan Hatalar

• LED çalışma gerilimini varsaymak: Her SMD LED 3V değildir. 6V, 9V, 12V ve daha yüksek gerilimli LED’ler kullanılabilir.
• LED’i ters takmak: Seri dizilimde tek bir ters LED bile tüm lambanın çalışmasını engelleyebilir.
• Termal macunu kalın sürmek: Kalın tabaka ısı transferini iyileştirmez; ince ve boşluk dolduran tabaka daha doğrudur.
• Duy temasını kontrol etmemek: LED ve sürücü sağlam olsa bile paslı veya gevşek duy teması lambayı çalıştırmayabilir.
• Şebeke tarafını sıradan düşük voltaj devresi gibi ölçmek: Sürücü kartında ölümcül gerilimler bulunur; ölçüm düzeni ve kişisel koruma ihmal edilmemelidir.

Kısa Değerlendirme

Bu tip 50W LED ampüllerde ışık gücü ilk bakışta iyi görünse de soğutma ve montaj kalitesi zayıfsa LED’ler kısa sürede arızalanıyor.

LED kartının gövdeye iyi temas etmesi, yeterli vida ile sabitlenmesi ve doğru termal malzeme kullanılması sürücü devresinden önce çözülmesi gereken temel noktadır.

Tamir ekonomik olacaksa arızalı LED’lerin aynı gerilim ve benzer akım sınıfında LED’lerle değiştirilmesi gerekir.

Sürücü kartı sağlam olsa bile kötü ısı transferi devam ederse yeni takılan LED’ler de kısa sürede bozulabilir.

LED Ampül Tamirinde LED Voltajı ve Sürücü Entegresi Nasıl Kontrol Edilir?

2835 LED: 3V / 6V / 9V / 18V olabilir.
5730 LED: çoğunlukla 3V sınıfı.
3030 / 3535: modele göre 3V veya 6V.
KP1071LSP: bu yazıdaki 50W ampülde görülen sürücü.
BP2831A / BP2866 / WS3441: benzer buck sürücü örnekleri.
SM2082D / SM2213 / YZ1000AC: lineer/DOB kartlarda görülebilen entegreler.

LED ampüllerde kullanılan sürücü entegreleri ve SMD LED çalışma voltajları modelden modele değiştiği için daha geniş tabloyu ayrı yazıda topladım: LED ampüllerde kullanılan sürücü entegreleri ve LED voltajları.