Öncelikle bu arızaların sadece Karaca’ya özel bir konu olmadığını belirteyim. Yazının devamında neden böyle dediğim anlaşılacak. Karaca çok kalitesiz ürünleri olan bir marka değil ama bazı ufak detaylar yüzünden tost makinesi ve çaycı gibi cihazlar yaklaşık 1 yıl içinde arıza yapabiliyor. İşin kötü tarafı şu; cihaz arıza yapıyor, yetkili servise gidiyor, onarılıyor ve 2 ay sonra tekrar aynı arızayı yapıyor.
Aslında burada marka kadar bağlantı kalitesi, anahtar seçimi ve yüksek akım geçen noktalardaki mekanik temas kalitesi belirleyici oluyor. Böyle cihazları açmadan önce temel ölçü kontrollerini düzgün yapmak önemli; bu konuda multimetreyi doğru kullanmak gerçekten fark ettiriyor.
Karaca Tost Makinesi Arızası
Makine Gastro Grill Glass serisinden. 1 yıl içinde arıza yapıyor, servis onarıyor, 2 ay sonra aynı arıza tekrar ediyor.
Sorun aç-kapa anahtarında. Öncelikle tost makinesi gibi yüksek güç çeken bir cihazda bu kadar küçük bir 220V anahtar kullanılması aklıma planlı eskitme konusunu getiriyor 🙂
Eski makineleri kullananlar bilir, o zamanlar tost makinelerinde anahtar bile olmazdı.
Anahtar gücü tam sınırda gibi, neyse. İlk kontrolde anahtarın bir ucunun plastiği erittiğini fark ettim. Bu yüzden anahtar düzgün temas etmiyor. Tamam, anahtar sınırda dedim ama soruna yol açan asıl şey fişli kablo pabucularının gevşek olması.
Karaca tost makinesinde kullanılan aç-kapa anahtarı aslında çok temiz 🙂 Ama fişler gevşek olduğu için temassızlık oluyor, bu da zamanla ısınmaya yol açıyor ve anahtarın plastiğine zarar veriyor.
Elektrik Bağlantısı Temas Direnci Sorunu
Burada küçük bir teknik not düşeyim. Bu tip arızalarda olay aslında “cihaz normalden fazla akım çekiyor” şeklinde değil. Isıtıcı cihaz zaten yapısı gereği yüksek akım çekiyor.
Sorun şu: gevşek pabuç yüzünden temas yüzeyi küçülüyor, temas direnci artıyor. Yüksek akım da bu zayıf temas noktasından geçerken ciddi ısı oluşturuyor.
Temas bazen tam oluyor bazen bozuluyor, bu sırada küçük arklar oluşuyor. Ark oldukça yüzey oksitleniyor, oksitlendikçe temas daha da kötüleşiyor, direnç daha da artıyor ve sonuçta o nokta iyice kızarıp plastiği eritmeye başlıyor.
Yani arıza zinciri genelde şöyle ilerliyor:
- → Gevşek bağlantı,
- → Yüksek temas direnci,
- → Lokal ısınma,
- → Ark oluşumu,
- → Oksitlenme,
- → Daha fazla ısınma.
Özellikle ısıtıcı cihazlarda en sık gördüğüm arıza tipi bu.
Elimde böyle küçük 220V anahtar olmadığı için, olsa da kullanmazdım, bildiğimiz biraz daha büyük olan 4 pin anahtarı kullandım.
Makinenin anahtar yerleştirilen bölümünü biraz kesip anahtarı yerleştirdim.
Anahtarın tam güç kullanabilmesi için bacakları paralel bağladım. Ayrıca aradaki klemensi iptal ettim; ne kadar ek yeri varsa o kadar kayıp var 🙂
Bir de fişli kablo pabucu montajı sonrası kurşunsuz lehim ile takviye lehimleme yaptım.
Bu arada böyle işlerde kullanılan malzemeler de önemli, özellikle yanlış havya ve lehim seçimi tamirin ömrünü etkiliyor; merak edenler lehimleme malzemeleri tarafına da bakabilir.
Bu arada rezistans ve termostat bağlantılarını da kontrol ettim, sorun yok. O bölümler gayet iyi durumda, kablo pabuçları sıkı tutuyor.
Not: Kırmızı makaron 2 pini tam kaplamadı. O halde toplamadım, makaron aldıktan sonra değiştirdim ama resim çekmemişim.
Karaca Çaysever Arızası
Çaysever Robotea arızası ise altından yoğun bir yanık kokusu gelmesi. Çalışıyor ama koku fena. Arıza yapan parça termostat, yani emniyet termostatı denilen parça.
Sorun yine aynı: fişli kablo pabucunun gevşek olması. Çok gevşek değil ama zamanla arıza yapmasına yol açmış.
Resimlerde görüldüğü gibi yüksek ısıdan plastiği eritmiş. Pabucu sıkılaştırdım ama işe yaramadı, mecbur yeni termostat alındı.
Aslında yanık plastiği kesip, temizleyip direkt bağlantı vb. düşündüm ama gerek yok nede olsa yedek parça var sürekli kullanılan cihaz sağlıklı olmaz..
Montaj yaparken yine kurşunsuz lehim ile destek yaptım.
Direkt Termostat arızası için benzer bir arıza örneği olarak termostat arızası incelemesi de faydalı olabilir.
Termostatın sökümü basit. Önce demliğin alt plastiğindeki 3 vidayı sökün, biri etiketin altında. Sonra termostat vidalarını sökün.
Bu arada emniyet termostatını sökerken 3 noktada gördüğünüz beyaz macun, soğutuculara sürdüğümüz ısı iletici termal macun.
Elinizde yoksa bunu temizlemeyin. Söktüğünüz termostattan maket bıçağı ile alıp yeni termostatta aynı bölümlere sürün.
Not: Termal macun çok katı taş gibi olmuşsa yenilemek daha iyi olur.
Yeni termostatın fişli kablo pabucu takılan bölümlerinde ek uzatma uçları var. Bunları keserek sökmeyin; kalın olur, pabuç geçmez. Makaron kaplamayı sıyırın, keski ile yanlardan hafifçe kanırtarak açın ve çekin, kolayca çıkacaktır.
Özellikle elektrikli ısıtıcı cihazlarda en çok sorun yaratan kısım bu bağlantı hatalarıdır. Gevşek ve zayıf bağlantı hemen arıza çıkartmaz, zamanla bağlı olduğu bölüme zarar verir. Öncesinde anahtar gibi parçaları da bozabilir.
Örneğin farklı bir tost makinesinde, ucuz bir modeldi, rezistans soketleri gevşek olduğu için zamanla fişli papuclar, rezistans uçları kararıyor, temassızlık oluyor, bağlantı noktası ısınıyor. Sonra anahtar bozuluyor, aynı zamanda rezistanslar da neredeyse tamamen temassız hale geliyor.
Dremel ile rezistans uçlarını temizledim, fişli pabuçları yeniledim, anahtarı da değiştirdim. Sorun çözüldü. 220V ile çalışan ısıtıcı cihazların en büyük sorunlarından biri bu.
Temassızlık arızaya yol açar, hem de çoğu zaman tek bir parçayı değil, bağlı olduğu diğer bölümleri de peşinden bozar. Böyle küçük tamirler için düzgün ekipman ve düzenli bir çalışma alanı da büyük rahatlık sağlıyor; bu yüzden elektronik atölyesi kurma konusu da boşuna önemli değil.
Bu arada kara tost makinesi anahtar, çay sever makinesinin termostat bağlantı uçları pirinç kaplama (sanırım) ama fişli pabuclar normal kaplama bu sayede uçlarda büyük kararma, oksitlenme olmamış ama fişlerin durumu kötüydü.
Diğer ucuz tost makinesinde tüm bölümler normal kaplama olduğu için hepsi kararmış, oksitlenmişti….