300W Pioneer Amplifikatör Devresi

Pioneer 300W amplifikatör devresi, yüksek güç gereken uygulamalar için hazırlanmış klasik transistorlu bir güç amfisidir. Devre ±45V simetrik DC ile çalışır ve çıkış katında paralel bağlı NPN güç transistörleri kullanılır. Bu yapı özellikle sağlam besleme, yeterli soğutma ve düzgün şaseleme ile kullanıldığında salon, açık alan ve yüksek ses ihtiyacı olan uygulamalarda iş görebilecek bir yapı sunar.

Şemadaki malzeme listesinde çıkış transistörleri için 2N3773 veya MJ15003 tipi NPN elemanlar görülüyor.

Bu nedenle farklı muadil düşünülüyorsa doğrudan değiştirmek yerine pin dizilimi, akım kapasitesi, güvenli çalışma bölgesi ve soğutma şartları ayrıca kontrol edilmelidir.

Güç transistörleri sürücü karta değil, soğutucu üzerine monte edilip kablo ile bağlanacak şekilde düşünülmüştür.

300W PIONEER AMPLİFİKATÖR

Bu amfi özellikle yüksek güç gerektiğinde dikkat çeken bir devredir. Maliyeti abartmadan güçlü bir çıkış almak isteyenler için uygun bir yapısı vardır.

Ancak bu sınıftaki tüm amfilerde olduğu gibi gerçek performansı belirleyen şey yalnızca şema değil; trafo kapasitesi, filtre kondansatörleri, soğutma, kablolama ve hoparlör yüküdür.

Şema üzerinden anfi devresinin genel yapısı

Giriş sinyali C1 üzerinden devreye alınır. İlk yükseltme ve giriş işleme kısmında Q1, Q2 C1815 küçük sinyal transistörleri görev yapar.

Orta bölümde Q3, Q4 B649A ile kurulan kısım gerilim yükseltme ve dengeleme tarafında çalışır.

RV1 trimpotu da bu bölümle birlikte çıkış dengesinin ayarlanmasında kullanılır.

Sürücü katında Q6 D1046 ve Q7 B816 bulunur.

Bunlar doğrudan çıkış grubunu süren elemanlardır. Çıkışta ise Q8…Q13 olarak gösterilen paralel güç transistörleri yer alır.

Her transistor kolunda bulunan 0,47 ohm / 5W emitter dirençleri akım paylaşımını düzenler ve paralel çalışan transistörlerin birbirini zorlamasını azaltır.

Bu devrenin dikkat çeken yönlerinden biri, güç katında tamamı NPN transistor kullanılan quasi-komplementer yapıya yakın bir çıkış düzeni kullanmasıdır.

Bu yüzden sürücü katı ve bias ayarı daha da önemli hale gelir. Benzer yüksek güçlü yapıları karşılaştırmak isteyenler için 100W, 300W ve 500W transistorlu amfi devreleri de fikir verebilir.

Besleme bölümü ve güç kaynağı seçimi

Şemadaki besleme örneğinde 32-0-32VAC trafo, 10A köprü diyot ve iki adet büyük filtre kondansatörü ile yaklaşık +45V / -45V DC elde ediliyor.

Tek kanal için 8A, iki kanal için 15A trafonun önerilmiş olması, bu devrenin sıradan bir küçük trafoyla çalıştırılmaması gerektiğini açıkça gösteriyor.

Besleme hattındaki filtre kondansatörleri şemada 6800uF / 80V olarak verilmiş.

Daha güçlü ve daha kontrollü bir alt frekans davranışı için kapasite artırımı düşünülebilir; ancak bu durumda köprü diyot, trafo ve açılış akımı da hesaba katılmalıdır.

Güç kaynağı tarafını ayrıca planlamak isteyenler amfi güç kaynakları içeriğine de göz atabilir.

Besleme voltajı özellikle 4 ohm hoparlörde kontrolsüz yükseltilmemelidir. Şemadaki genel notlarda da üst sınıra dikkat çekiliyor.

4 ohm yükte akım ciddi biçimde arttığı için soğutucu, sigorta ve besleme hattı zayıfsa kağıt üzerindeki güç değeri pratikte sorun çıkarabilir.

Montaj sırasında dikkat edilmesi gerekenler

İşaretlenmeyen dirençlerin çoğu 1/2W olarak düşünülmüş. Güç harcayan dirençler ise ayrıca belirtilmiş.

Özellikle R20, R21 gibi 1W dirençler ile R22…R27 arasındaki 5W emitter dirençleri baskı devreye çok bitişik durmamalı; ısıdan dolayı kartı yormamaları için yüzeyden biraz yukarıda bırakılmaları daha doğru olur.

Q5 D386A transistorünün soğutucuya alınması gerekiyor. Güç transistorleri de mika ve termal macun ile dikkatlice yalıtılmalı.

Bu tip bir devrede cebri hava soğutması çoğu zaman lüks değil, ihtiyaç haline gelir. Uzun süre yüksek seste çalışacaksa fan kullanmak çok daha güvenli olur.

Şase bağlantısı kısa ve kalın tutulmalı, giriş hattı çıkış ve besleme kablolarından mümkün olduğunca uzak geçirilmelidir.

Yüksek güçlü amfilerde uğultu ve dip gürültüsünün önemli kısmı kötü şase düzeninden gelir. Bu yüzden şase dağıtımında yıldız bağlantı mantığı uygulanması ciddi fark oluşturur. Gerekirse giriş katından önce bir stereo ton kontrol devresi de eklenebilir.

Kalibrasyon ayarı

KALİBRASYON

Sinyal girişi kısa devre edilir ve hoparlör bağlanmadan önce çıkışa bir voltmetre bağlanır.

Voltmetre yaklaşık 30V aralığında iken RV1 trimpotu çevrilerek çıkıştaki DC seviye mümkün olduğunca 0V noktasına yaklaştırılır.

Bu ayar, hoparlörün çıkışta gereksiz doğru gerilim görmemesi açısından önemlidir.

İlk ayardan sonra düşük seviyeli bir ses sinyali verilerek devre tekrar denenmeli, distorsiyon veya dengesiz ısınma olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Eğer ayar sırasında çıkışta kararsızlık, aşırı akım veya anormal ısınma görülüyorsa hoparlör bağlanmadan önce sürücü katı yeniden gözden geçirilmelidir.

Koruma ve kullanım notları

Bu kadar güçlü bir amfide yalnızca ana besleme sigortası ile yetinmek doğru olmaz.

Hoparlör hattını ayrı sigorta ile korumak ve çıkışa DC kaçması ihtimaline karşı koruma devresi kullanmak daha güvenlidir.

Özellikle pahalı hoparlörlerle kullanımda hoparlör koruma devresi eklemek iyi bir önlemdir.

Şemadaki notlarda hoparlör çıkışı için sigorta kullanılması tavsiye ediliyor.

Besleme hattında da yeterli akım değerine sahip sigorta bulunmalıdır.

Güç transistörleri, sürücü transistörleri ve dirençler doğru yerleştirilse bile zayıf kablo, kötü soket veya yetersiz soğutucu bu devrenin en zayıf halkası olabilir.

Sonuç olarak bu Pioneer 300W amplifikatör devresi, eski ama güçlü ve hâlâ ilgi çekici bir transistorlu amfi tasarımıdır.

Düzgün besleme, doğru montaj ve dikkatli ayar ile tatmin edici sonuç verebilir.

Özellikle tek kanal güçlü bir anfi yapmak veya stereo kullanım için iki kart kurmak isteyenler için değerlendirmeye değer bir devredir.

Okurlarımızdan @turk_eros 300w amfi devresini uygulamış sonucun iyi olduğunu bildirdi. Teşekkürler

Bir kaç yıl aradan sonra bu devreyi araba da woofer oarak kullanmak için yaptım 140 volt 250 wattlık MJ 15003 kullandım ve 2×55 voltla çalıştırdım son sesi açmak nasip olmadı.Hiç çekinmeden gözü kapalı yapabilirsiniz devreyi fakat maliyeti besleme hariç normal bir araba amfisi kadar tutuyor hobi olarak yapacaksanız değer.

Kaynak: forosdeelectronica.com/f31/amplificador-300-watts-desconocido-16313/