13.6V 22 Amper TIP142 Transistörlü Güç Kaynağı

13.6V 22A transistörlü güç kaynağı, yüksek akım gerektiren uygulamalar için hazırlanmış güçlü ve nispeten sade bir tasarımdır. Devrede regülasyon için 6 adet TIP142 transistör kullanılmıştır. Güç transistörleri petek tip soğutucu üzerine monte edilmiş ve 2 adet 12V fan ile aktif soğutma sağlanmıştır.

Yüksek akım veren lineer güç kaynaklarında ısınma kritik olduğu için bu tür soğutma yaklaşımı oldukça önemlidir. Benzer yapıda farklı bir tasarımı incelemek isterseniz klasik transistörlü güç kaynağı örneği de faydalı olabilir.

Devrede Kullanılan Temel Bileşenler

• Transformatör çıkışı: 17VAC
• Transformatör gücü: 350W
• Regülasyon elemanları: 6 adet TIP142
• Doğrultucu: 35A metal köprü diyot
• Filtre kondansatörleri: 11 adet 4700uF 25V
• Soğutma: 2 adet 12V fan
• Ek devre: fan kontrol devresi

Bu bileşen yapısı, devrenin yalnızca yüksek akım verebilmesi için değil, aynı zamanda uzun süre kararlı çalışabilmesi için de düşünülmüştür.

Yazar bu güç kaynağını telsiz çalıştırmak amacıyla kullandığını ve devrenin sürekli olarak 22A akım verebildiğini belirtmiştir.

13.6V 22A Güç Kaynağının Yapısı

Bu tasarımda doğrultma katında yüksek akıma uygun bir metal köprü diyot tercih edilmiş, filtre bölümünde ise toplam kapasitansı yükseltmek için çok sayıda 4700uF kondansatör paralel kullanılmıştır.

TIP142 transistörler 0.47 ohm eşitleme dirençleri ile paralel bağlanmış.

Bu yöntem, çıkıştaki dalgalanmayı azaltmak ve yük altında daha dengeli bir besleme elde etmek açısından avantaj sağlar.

Lineer güç kaynaklarında transformatör, doğrultucu ve filtre bölümü doğru seçilmediğinde çıkış kararlılığı düşebilir.

Bu nedenle yüksek akım çekilen sistemlerde yalnızca regülatör kısmı değil, soğutma ve güç katı da birlikte değerlendirilmelidir.

Daha düşük akımlı ama ayarlanabilir bir alternatif arayanlar için LM338T ayarlanabilir güç kaynağı devresi de incelenebilir.

Soğutma ve Koruma Devresi

S53MV 13.6V 22A güç kaynağı

Matjaž Vidmar’ın belgelerine göre, ben de dahil olmak üzere birçok kişi zaten bir güç kaynağı yaptı.

Çıkışlarında 13.8V besleme voltajı ve yaklaşık 22A sabit akım sağlayabilen bir dizi üç özdeş güç kaynağı olduğunu söyleyebilirim.

Güç kaynağının baskı devresi, soğutma kanatçığına doğrudan montaj için tasarlanmıştır.

Bir doğrultucu köprüsü ve güç kaynağının korunması ve soğutulması için bir devre de buna vidalanmıştır.

Soğutma devresi NTC sensörü olarak 10k rezistansa sahiptir ve soğutucu sıcaklığı arttıkça fanların hızını arttırarak çalışır.

Aşırı çıkış voltajına karşı koruma devresi, çıkış voltajı 15V’tan yüksek olduğunda güç kaynağı terminallerini kısa devre yapan bir tristör ile gerçekleştirilir.

Bu açıklamadan da görüldüğü gibi devre yalnızca yüksek akım vermeye odaklanmıyor, aynı zamanda sıcaklığa bağlı fan kontrolü ve aşırı gerilim koruması gibi önemli güvenlik detaylarını da içeriyor.

Özellikle telsiz, haberleşme ekipmanları ve sürekli çalışan 13.8V besleme sistemlerinde bu tür koruma önlemleri büyük avantaj sağlar.

Hangi Uygulamalar İçin Uygun?

• Telsiz ve haberleşme cihazları
• 13.6V / 13.8V ile çalışan yüksek akımlı ekipmanlar
• Atölye tipi sabit besleme uygulamaları
• Yüksek akım gerektiren test ve besleme sistemleri

Eğer lineer güç kaynakları ile anahtarlamalı sistemler arasındaki farkları da değerlendirmek istiyorsanız, SMPS hakkında Türkçe bilgiler içeriği de konuya iyi bir tamamlayıcı olabilir.

Sonuç

TIP142 transistörlü 13.6V 22A güç kaynağı, yüksek akım verebilen, güçlü ve uygulamaya dönük bir lineer güç kaynağı tasarımıdır.

6 adet TIP142, güçlü transformatör, yüksek akım doğrultucu, büyük filtre kapasitesi ve aktif fan soğutması ile özellikle telsiz besleme ve benzeri sabit 13.6V uygulamaları için eski ama güvenilirdir.

Devreye ait şema, PCB yerleşimi ve uygulama detaylarının bulunması da bu çalışmayı daha değerli hale getiriyor.

Kaynak: lea.hamradio.si/~s55wt/Napajalnik%20S53MV.html