LiteOn PS-5900-2H0, düşük güçlü masaüstü sistemler için tasarlanmış kompakt bir ATX SMPS güç kaynağı örneğidir. Etiket bilgisine göre bu model toplam 90W çıkış gücüne sahiptir ve kontrol yapısında ana SMPS tarafında UC3845B, 5V standby bölümünde ise TOP222P kullanılmaktadır.
Yüklediğin şema sayfasında özellikle primer anahtarlama katı ile standby bölümü net şekilde görülmektedir.
Benzer şekilde ana PWM ve ayrı standby kontrolü kullanılan başka bir örnek görmek isterseniz UC3845 VIPer22A PS113 CWT PUH400W ATX SMPS yazısına da bakılabilir.
LiteOn PS5900-2H0 Şematik
İçerik
Teknik Özellikler
- Model: LiteOn PS-5900-2H0
- Toplam güç: 90W
- Ana PWM kontrol entegresi: UC3845B
- Standby kontrol entegresi: TOP222P
- AC giriş: 100V-127V / 200V-240V AC
- Giriş akımı: 2.5A / 1.5A
- Frekans: 50Hz / 60Hz
- +5V çıkış: 10A
- +3.3V çıkış: 6A
- +12V çıkış: 1.5A
- -12V çıkış: 0.2A
- +5V standby: 0.72A
- +3.3V ve +5V birleşik güç: 70W sınırı
Şemada Dikkat Çeken Ana Yapı
Yüklediğin şema sayfasında giriş bölümünde sigorta, NTC, EMI filtre elemanları, köprü doğrultucu ve giriş voltaj seçici yapı açık şekilde görülmektedir.
Doğrultma sonrasında primer DC hat oluşturulmakta ve ana güç dönüşümü UC3845B tarafından kontrol edilen primer kat üzerinden sağlanmaktadır.
Bu modelin dikkat çeken yönü, düşük güçlü bir ATX tasarım olmasına rağmen ana SMPS ile standby SMPS bölümünü belirgin biçimde ayırmasıdır.
Bu sayede arıza tespitinde iki ayrı çalışma bloğu değerlendirilir.
Primer Kat ve Ana Anahtarlama Bölümü
Şemada ana güç tarafında NEC K2485 MOSFET ile oluşturulmuş tek anahtarlamalı primer yapı görülmektedir.
UC3845B, bu bölümde osilatör, akım algılama, PWM kontrolü ve hata geri besleme işlevlerini üstlenmektedir.
Bu yapı, klasik iki transistörlü yarım köprü ATX devrelerinden daha farklıdır. Burada daha kompakt, daha düşük güçlü ve servis açısından dikkatli incelenmesi gereken bir tek anahtarlama elemanlı primer topoloji yer almaktadır.
UC3845B Bu Devrede Ne İş Yapıyor?
UC3845B, ana güç dönüşümünün kalbidir. Entegre; primer MOSFET’i sürer, akım algılama üzerinden koruma mantığını uygular ve geri besleme bilgisine göre darbe genişliğini ayarlar.
Bu nedenle çıkışların hiç oluşmaması, düzensiz başlaması veya yük altında çökmesi gibi durumlarda UC3845B besleme hattı ve çevresi mutlaka kontrol edilmelidir.
Bu tip yapılarda yalnızca MOSFET’e bakmak yeterli değildir. Entegrenin çevresindeki zamanlama, akım algılama ve geri besleme elemanları da büyük önem taşır.
Standby Devresi Şemada Nasıl Çözülmüş?
Şemanın üst-orta bölümünde TOP222P ile oluşturulmuş ayrı bir 5V standby bölümü yer almaktadır.
Bu kat; kendi küçük trafosu, optokuplörleri ve yardımcı kontrol elemanları ile ana güç katından bağımsız çalışmaktadır.
ATX güç kaynaklarında standby devresi çok önemlidir. Çünkü anakartın bekleme işlevleri önce bu hattan beslenir.
Standby bölümü çalışmıyorsa güç kaynağı tamamen ölü gibi görünebilir ve sistem PS-ON komutuna cevap vermez.
TOP222P Neden Önemlidir?
TOP222P, offline standby SMPS uygulamalarında sık kullanılan bir kontrol anahtarlama elemanıdır.
Bu bölüm arızalandığında genellikle +5VSB çıkışı kaybolur veya kararsız hale gelir.
Bu nedenle onarım sırasında TOP222P çevresi, standby trafosu, doğrultucu diyotlar ve küçük elektrolitik kondansatörler birlikte incelenmelidir.
Özellikle düşük güçlü LiteOn tasarımlarında standby hattı sistemin başlatılması açısından kritik önemdedir.
Geri Besleme ve İzolasyon Yapısı
Şemada birden fazla optokuplör kullanıldığı görülmektedir.
Bu yapı, primer ve sekonder taraf arasında izolasyonlu geri besleme sağlamak için tercih edilmiştir.
Optokuplörlü yapı sayesinde sekonder taraftaki çıkış bilgisi primer PWM katına güvenli şekilde aktarılır.
Bu çözüm, küçük güçlü ATX tasarımlarda kararlı çalışma açısından önemlidir.
Optokuplör veya referans hattı arızalandığında güç kaynağı hiç başlamayabilir, standby çıkışı dengesiz olabilir veya ana çıkışlar kararsız davranabilir.
Şemada Görülen Yardımcı Kontrol Elemanları
Şemada PC501-A, PC502-A ve benzeri optokuplörler ile birkaç yardımcı transistör yapısı dikkat çekmektedir.
Bu durum güç kaynağının sadece basit bir aç-kapa yapısına sahip olmadığını, aynı zamanda izleme ve kontrol için ayrı alt katlar kullandığını göstermektedir.
Bu yüzden küçük güçte görünse de servis mantığı basit değildir.
Çıkış Hatları ve Tasarım Karakteri
Etiket değerlerine bakıldığında bu modelin klasik eski PC güç kaynağı yaklaşımını koruduğu görülmektedir.
Yük dağılımı daha çok +5V ve +3.3V hattı üzerinde yoğunlaşmıştır.
- +5V hattı ana yük hattı olarak öne çıkmaktadır.
- +3.3V hattı yardımcı dijital besleme için kullanılır.
- +12V hattı oldukça düşük akımlıdır ve bu da modelin düşük güçlü sistemlere yönelik olduğunu gösterir.
- -12V hattı düşük akımlı yardımcı çıkıştır.
- +5VSB ayrı standby kat üzerinden üretilmektedir.
Bu nedenle bu güç kaynağı, modern yüksek 12V ağırlıklı ATX tasarımlarından çok, eski nesil kompakt sistem mantığına daha yakındır.
Arıza Tespiti İçin Şemaya Göre Kontrol Noktaları
- Giriş sigortası, NTC, köprü doğrultucu ve ana filtre kondansatörleri ilk kontrol edilmesi gereken bölümlerdir.
- Giriş voltaj seçici yapı yanlış durumda veya arızalıysa primer taraf düzgün çalışmayabilir.
- NEC K2485 MOSFET kısa devre olduğunda sigorta atması veya hiç çalışmama görülebilir.
- UC3845B besleme hattı oluşmuyorsa ana güç katı başlamaz.
- TOP222P standby katı arızalıysa +5VSB oluşmaz ve sistem başlatılamaz.
- Optokuplörler ve geri besleme çevresi bozulduğunda çıkışlar kararsız hale gelebilir.
- Küçük elektrolitik kondansatörler kuruduğunda özellikle standby ve başlatma problemleri görülebilir.
- Düşük güçlü tasarım olduğu için aşırı yüklenme sonucu primer ve standby katında ısıl stres kaynaklı arızalar oluşabilir.
TOP222P UC3845 LiteOn PS5900-2H0 ATX SMPS 90W, düşük güçlü ATX güç kaynaklarının yapısını anlamak için faydalı bir örnektir.
Şemada UC3845B kontrollü ana primer kat, ayrı TOP222P standby devresi ve optokuplörlü geri besleme yapısı net şekilde görülebilmektedir.
Bu nedenle bu model yalnızca küçük güçlü bir PC güç kaynağı değil, aynı zamanda ana SMPS + standby SMPS ayrımını öğretici biçimde gösteren bir servis örneğidir.
Özellikle onarım sırasında giriş katı, ana PWM bölümü, standby devresi ve geri besleme hattı birlikte değerlendirilmelidir.
