Max Power PX-300W ATX SMPS şeması, ana kontrol bölümünde SG6105D, standby katında KSC5027 ve 7805 regülatör kullanan klasik bir bilgisayar güç kaynağı yapısını göstermektedir. Bu tasarımda primer anahtarlama, ayrı standby besleme, sekonder doğrultma ve 3.3V düzeltme hattı bloklar hâlinde izlenebilmektedir.
Şemanın Genel Yapısı
İçerik
Bu güç kaynağı, yarım köprü primer yapıda çalışan klasik ATX SMPS örneklerinden biridir.
Şemada giriş doğrultma bölümü, E13007 transistörlü anahtarlama katı, SG6105D kontrol entegresi, ayrı standby trafosu ve çoklu sekonder çıkış yapısı açık biçimde görülmektedir.
+12V, +5V, +3.3V, -12V, -5V ve +5VSB hatları ayrı doğrultma ve filtre elemanları ile oluşturulmuştur.
Primer Tarafta Teknik İnceleme
Giriş doğrultma ve yüksek voltaj bara
AC girişten sonra köprü doğrultucu ve iki adet 330uF / 200V kondansatör ile yüksek voltaj DC bara elde edilmektedir.
Seri bağlı bu iki kondansatör, yarım köprü topolojinin temel işaretlerinden biridir.
Primer tarafta sigorta, NTC ve doğrultma elemanlarında oluşan arızalar cihazın tamamen ölü görünmesine neden olabilir.
Anahtarlama katı
Ana güç bölümünde iki adet E13007 transistör kullanılmaktadır.
Bu transistörler sürücü trafosu üzerinden sırayla iletime sokularak ana trafonun primerini çalıştırır.
Sürücü tarafındaki C945 transistorler, hızlı diyotlar ve baz dirençleri anahtarlama kararlılığı açısından kritik öneme sahiptir.
Bu bölümde tek bir güç transistörü arızası bile sigorta attırabilir.
Aynı şekilde sürücü trafosu veya hızlı toparlanan diyotlarda oluşan sorunlar devrenin hiç başlamamasına yol açabilir.
Benzer klasik yapılarla karşılaştırma yapmak isteyenler için SG6105D tabanlı başka bir ATX güç kaynağı şeması da faydalı olabilir.
SG6105D Kontrol Bölümü
SG6105D, bu şemada yalnızca PWM üretimi yapan basit bir entegre değildir.
Aynı zamanda ATX güç kaynaklarında gerekli olan temel kontrol, koruma, PS-ON ve PG mantığını da üzerinde toplayan birleşik bir yapıdır.
Bu nedenle klasik TL494 + LM339 kombinasyonunun daha toplu hâle getirilmiş versiyonu gibi düşünülebilir.
Şemada SG6105D etrafındaki zamanlama kondansatörleri, geri besleme ağı, PS-ON hattı ve 3.3V sense bağlantısı birlikte çalışmaktadır.
5VSB mevcut olduğu hâlde ana çıkışlar oluşmuyorsa yalnız primer transistörler değil, SG6105D çevresi de kontrol edilmelidir.
Sekonder Çıkışlar ve Doğrultma Yapısı
Sekonder tarafta +5V hattında SBL2040CT doğrultucu, +12V hattında FR302 doğrultucular ve +3.3V hattında ilave düzeltme yapısı görülmektedir.
Ortak çıkış bobini ve filtre kondansatörleri, anahtarlama sonrası oluşan ripple seviyesini düşürmek için kullanılmıştır.
Bu tasarımda +3.3V hattı doğrudan yalnızca trafo çıkışından alınmamış, ayrıca P40NF03 MOSFET ve +3.3VS hattı ile desteklenmiştir.
Bu yaklaşım, yük altında 3.3V regülasyonunu iyileştirmek için kullanılan klasik ATX çözümlerinden biridir.
Özellikle eski nesil bilgisayar güç kaynaklarında 3.3V hattı için ayrı düzeltme devresi görülmesi önemli bir teknik ayrıntıdır.
Bu yapı, genel olarak DC-DC dönüştürücü mantığı ile birlikte değerlendirilirse daha kolay anlaşılır.
KSC5027 ile 5V Standby Bölümü
Standby katı ana güç dönüşümünden bağımsızdır.
KSC5027 transistörlü osilatör yapısı ile çalışan bu bölüm, ayrı küçük trafo üzerinden standby enerjisini üretir.
Sonrasında 7805 regülatör kullanılarak +5VSB hattı daha kararlı hâle getirilir.
Bilgisayar kapalı görünse bile anakartın bekleme fonksiyonları bu hat üzerinden beslendiği için ilk ölçülmesi gereken noktalardan biri +5VSB çıkışıdır.
5VSB yoksa arıza büyük ihtimalle bu küçük yardımcı güç kaynağında aranmalıdır.
Standby osilatör ve yardımcı besleme mantığına benzer bir örnek için standby / yardımcı SMPS tasarımına da göz atılabilir.
PS-ON ve PG Kontrol Mantığı
Şemada PS-ON hattı doğrudan SG6105D kontrol bölümüne bağlanmıştır. Güç kaynağı, anakarttan gelen açma komutu ile ana çıkışları devreye alır.
PG hattı ise çıkışlar kararlı hâle geldikten sonra oluşturulur.
Bu nedenle güç kaynağı çalışıyor gibi yapıp hemen duruyorsa veya hiç start almıyorsa yalnız primer kat değil PS-ON ve PG mantığı da değerlendirilmelidir.
Arıza Tespiti İçin Dikkat Edilecek Noktalar
- Cihaz tamamen ölü ise: sigorta, köprü diyot, ana filtre kondansatörleri ve standby bölümü ölçülmelidir.
- +5VSB yoksa: KSC5027, küçük standby trafosu, FR102 / FR154 diyotları ve 7805 regülatör kontrol edilmelidir.
- +5VSB var ama ana çıkışlar yoksa: PS-ON hattı, SG6105D, sürücü trafosu ve E13007 güç transistörleri incelenmelidir.
- +3.3V düşükse: P40NF03, +3.3VS hattı, ilgili filtre bobini ve çıkış kondansatörleri gözden geçirilmelidir.
- +5V veya +12V zayıfsa: sekonder doğrultucular, çıkış bobinleri ve düşük ESR kondansatörler kontrol edilmelidir.
- PG oluşmuyorsa: SG6105D çevresi ve algılama hatları ayrıca değerlendirilmelidir.
Max Power PX-300W, SG6105D kontrollü klasik ATX SMPS yapısını görmek için faydalı bir şemadır.
E13007 primer anahtarlama katı, KSC5027 tabanlı ayrı standby besleme ve 3.3V için MOSFET destekli düzeltme yapısı bu tasarımın öne çıkan noktalarıdır.
Onarım sırasında giriş doğrultma, standby, primer sürme, sekonder doğrultma ve kontrol bloklarını ayrı ayrı değerlendirmek daha hızlı ve doğru sonuç verir.
