Daha önce paylaştığım Akü Onarımı Desülfator Devresi yazısında fırsat bulursam video çekeceğimden bahsetmiştim. Akü tamiri hakkında kısa bir video çektim. Tamir ettiğim 6 kVA UPS cihazındaki CSB akülere göre sonuçlar çok iyi değil; yine de akü onarım işlemini denemek isteyenler için faydalı olabilir. Baştan söylemek gerekir ki bu yöntem aküyü ilk günkü performansına geri döndürmez. Ancak daha düşük güçlü işlerde bazı aküler beklenenden daha iyi sonuç verebiliyor.
Video içeriği ve uygulanan yöntem
İçerik
Videoda elimde bulunan 3 farklı marka akü üzerinde deneme yapıyorum. Videoyu gereksiz yere uzatmamak için kapak açma bölümünü dahil etmedim.
Bu kısım basit görünse de dikkat istiyor. Yuvarlak kapaklı modellerde sıralama karışırsa kapaklar sonradan tam oturmayabiliyor.
Bu nedenle sökmeden önce sıralamayı not almak veya kapakları dizili şekilde bırakmak faydalı olur.
Düz kapaklı modellerde ise köşelerden kontrollü şekilde açmak gerekiyor.
Sonraki aşamada akülere sıvı ekleme işlemi yapılıyor. Burada en önemli nokta güvenliktir. Eldiven, maske ve iyi havalandırılan bir ortam şart.
Cilt teması, sıçrama ve gaz çıkışı riski hafife alınmamalı. Özellikle şarj ve desülfatör sürecinde kapalı ortamda çalışmak doğru değildir.
Akü Tamiri Video
Akü suyu, bekletme ve desülfatör süreci
Bu denemede 10 ml kapasiteli bir şırınga ile her kanala ayrı ayrı sıvı ekledim. 6 kanallı bir aküde toplam 6 ayrı bölme bulunduğu için işlem her göz için tekrarlandı.
Dolumdan sonra sıvının içeride daha dengeli yayılması için aküyü hafifçe salladım.
Ardından birkaç saat bekletip desülfatör devresine bağladım. Bu aşamada tıpalar takılı değildi.
Aynı şekilde desülfatör ve şarj işlemleri sırasında da gaz çıkışı nedeniyle iyi havalandırma sağlamak gerekiyor.
Bu tür işlemlerde yalnızca voltaja bakarak karar vermek yeterli olmaz. Asıl değerlendirme yük altında yapılmalıdır.
Bu yüzden desülfatör sonrasında yük bağlayarak süre testi uyguladım. Benzer ölçümler için akü test cihazı benzeri çözümler oldukça işe yarar.
Şarj tarafında ise daha kontrollü bir dolum yapmak isteyenler otomatik float şarj devresi gibi sistemlere de göz atabilir.
Test sonuçları ne gösterdi?
Desülfatör işlemi yaklaşık 1 hafta sürdü. Sonrasında aküleri elektronik yük ile boşalttım, ardından tekrar şarj ettim.
“Orbus” marka akü 3 amper yük altında yaklaşık 1 dakika 30 saniye sonra 10 volta düştü.
Bu akünün geçmişini sonradan hatırladım; 2016 yılının sonlarında satın almıştım. Önce kümes kapısı kontrolünde kullanıldı, sonra söküldü ve yaklaşık 1 yıl bekledi.
Daha sonra şarjlı matkapta değerlendirildi. Bu kadar farklı kullanım ve uzun bekleme süresi, doğal olarak performansı ciddi şekilde etkilemiş.
Diğer akü ise oyuncak bir arabaya aitti. Uzun süre mağazada bekledikten sonra satılmış, yaklaşık 1 ay kullanıldıktan sonra şarj tutmamaya başlamıştı.
Bu akü 3 amper yükte 28 dakika sonra 10 volta düştü. Daha yaşlı olan bir başka akü ise 17-18 yıllık olduğu için toparlanamadı; voltajı 6 volt civarının üzerine çıkmadı. Bu sonuç zaten her akünün aynı şekilde geri dönmeyeceğini açıkça gösteriyor.
Hangi akülerde sonuç alma ihtimali daha yüksek?
Bu denemelerde gördüğüm kadarıyla kaliteli marka aküler, çok uzun süre tamamen kaderine terk edilmemiş olanlar ve aşırı zorlanmamış modeller biraz daha umut veriyor.
Kalitesiz, uzun süre boş beklemiş veya yüksek akım altında çok yorulmuş akülerde ise sonuç almak oldukça zor.
UPS tamirinde kullandığım CSB akülerde daha iyi sonuç görmüştüm. Onlar yaklaşık 1-2 yıl kullanılmış, UPS arıza yaptıktan sonra da yaklaşık 2 yıl kadar beklemişti.
Yani toplamda yaklaşık 4 yıllık akülerdi. Buna rağmen bu videodaki örneklere göre performansları belirgin şekilde daha iyiydi.
Hatta 4 akülü bir UPS cihazında kullanıyorum ve sisteme ek olarak 4 akü daha bağladım.
Benzer karşılaştırmalar görmek isteyenler için 12V 60Ah araba aküsü tamiri ve desülfatör testi içeriği de faydalı olabilir. Çünkü akü onarımında tek bir yöntemden çok; akünün yaşı, markası, bekleme süresi ve geçmiş kullanım şekli sonucu belirliyor.
Kısa değerlendirme
Asitli sıvı ekleme ve desülfatör işlemi her zaman iyi sonuç vermiyor. Özellikle akü uzun süre kullanılmamışsa, iç yapısı bozulmuşsa veya zaten düşük kaliteli bir ürünse başarı ihtimali düşüyor.
Bu videodaki örneklerde de bunu net biçimde görmek mümkün. Bazı aküler düşük güçlü uygulamalarda tekrar işe yarar hale gelebilir; ancak her aküden yüksek performans beklemek doğru olmaz. Özellikle UPS, inverter veya yüksek akım çeken sistemlerde kullanılacak aküler mutlaka yük altında test edilmelidir.
Uzun süre yatacak aküler için çok ufak ve basit bir tampon şarj devresi yapılıp yullarca güvenle bu devrede bekletilebilir. Teşekkürler.