5000 Entegre Amplifikatör Kitabı (Data Book)

Daha önce Philips firmasının hazırladığı TDA serisi amplifikatör entegrelerine özel kitap paylaşmıştım: Tda serisi anfi entegreleri döküman designers guide. Bu kitap ise çok daha kapsamlı; entegreli anfiler için gerçekten arşivlik bir kaynak.

TDA, LM, TA, AN, STK ve benzeri birçok ses amplifikatör entegresi için uygulama şemaları, kılıf çizimleri, bacak bağlantıları, elektriksel karakteristikler, çalışma voltajı ve çıkış gücü gibi temel bilgiler bir arada verilmiş.

5000 integrated amplifier circuits power audio amplifiers kitabı özellikle eski cihaz tamiri, entegre muadili arama, pin uyumluluğu kontrolü ve hızlı uygulama devresi bulma işlerinde işe yarayan türden bir databook. İçinde yaklaşık 5000 adet güç ses amplifikatörü entegresi için üretici uygulama şemalarından derlenmiş bağlantılar bulunuyor.

Bu yüzden yalnızca “hangi entegre kaç watt verir” diye bakmak için değil, aynı zamanda devredeki besleme, giriş, çıkış, mute, stand-by ve BTL bağlantılarını karşılaştırmak için de kullanılabilir.

5000 Entegre Amplifikatör Kitabı Neler İçeriyor?

Databook içinde standart ve değiştirilmiş bağlantı şemaları, elektriksel karakteristik tabloları, kılıf çizimleri, üretici bilgileri, SMD kodları, fonksiyonel indeks ve alfanümerik indeks bölümleri yer alıyor. Bu yapı sayesinde elinizdeki bir entegreyi hem adına göre hem de görevine göre aramak mümkün oluyor.

• Uygulama şemaları: Tek beslemeli, simetrik beslemeli, SE, BTL, stereo, kulaklık çıkışlı ve sınıf-D amplifikatör örnekleri bulunur.
• Elektriksel karakteristikler: Besleme gerilimi, çıkış gücü, yük empedansı, kazanç, bozulma ve temel çalışma şartları gibi bilgiler karşılaştırma için kullanılabilir.
• Kılıf ve bacak bilgileri: DIP, SIP, ZIP, TO-220, Multiwatt, SMD ve benzeri kılıflar için çizimler ve pin bilgileri yer alır.
• Muadil arama: Aynı veya benzer bağlantı yapısına sahip entegreler aynı bölgelerde verilerek hızlı karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır.
• Üretici bilgileri: Farklı üreticilere ait logo, iletişim ve web adresi bilgileri ayrı bölüm halinde verilmiştir.

Hangi Entegre Serileri İçin Faydalı?

Kitapta yalnızca TDA serisi değil; LM, TA, AN, BA, LA, STK, UPC, KA, TEA, TBA ve benzeri çok sayıda güç ses amplifikatörü ailesi bulunuyor. Örneğin TDA2004, TDA2005, TDA2030, TDA2040, TDA2050, LM1875, LM3886 benzeri entegreli anfi tasarımlarıyla uğraşanlar için bu tarz bir arşiv oldukça pratik olur.

Sitedeki entegre ses amplifikatörleri devre arşivi gibi uygulama odaklı içeriklerle birlikte kullanıldığında, devre seçimi ve muadil kontrolü daha kolay yapılabilir.

Özellikle eski televizyon, müzik seti, oto teyp, aktif hoparlör, küçük ev sinema sistemi ve taşınabilir ses cihazlarında kullanılan entegreleri tanımak için iyi bir yardımcıdır.

Bir cihazın içinde silik veya zor okunan bir entegre varsa, pin yapısı ve çevresindeki bağlantılar karşılaştırılarak hangi aileye benzediği hakkında fikir edinilebilir.

Uygulama Şemalarını Kullanırken Dikkat Edilecek Noktalar

Bu kitapta verilen devreler büyük oranda üretici uygulama devrelerinden alınmış kısa referans şemalardır.

Bu nedenle doğrudan PCB çizimine geçmeden önce mutlaka ilgili entegrenin kendi datasheet dokümanı ile kontrol yapmak gerekir.

Aynı pin dizilimine sahip görünen entegrelerin besleme gerilimi, çıkış gücü, soğutma ihtiyacı, yük empedansı veya mute/stand-by çalışma mantığı farklı olabilir.

SE, BTL ve Sınıf-D Amplifikatör Notları

Kitapta tek uçlu çıkışlı SE amplifikatörler, köprü bağlı BTL amplifikatörler ve sınıf-D entegreler birlikte yer alıyor.

SE bağlantıda hoparlör genellikle çıkış ile şase arasına bağlanır.

BTL bağlantıda ise hoparlör iki aktif çıkış arasına bağlanır; bu yapıda çıkış uçlarından hiçbiri doğrudan şase değildir.

Bu nokta özellikle oto teybi ve televizyon ses entegrelerinde çok önemlidir.

Sınıf-D entegrelerde ise çıkış katı lineer çalışmak yerine anahtarlamalı çalışır.

Verim yüksek olduğu için taşınabilir cihazlarda, televizyonlarda ve küçük aktif hoparlörlerde sık kullanılır.

Ancak sınıf-D devrelerde bobin, filtre kondansatörleri, PCB yerleşimi ve besleme bypass kondansatörleri daha kritik hale gelir.

Genel ses devresi arşivleriyle karşılaştırma yapmak isterseniz ses devreleri arşivi içindeki farklı uygulamalara da bakabilirsiniz.

Eski Cihaz Tamirinde Nasıl Kullanılır?

Bir amplifikatör entegresi arızalandığında çoğu zaman aynı parçayı bulmak zor olabilir.

Böyle durumlarda önce mevcut entegrenin tam kodu okunmalı, ardından kılıf tipi, pin dizilimi, besleme bağlantısı ve çıkış yapısı kontrol edilmelidir.

Databook bu noktada hızlı bir ilk tarama kaynağı olarak faydalıdır. Fakat muadil seçerken yalnızca “aynı pin sayısı” yeterli değildir; çıkış gücü, yük empedansı, besleme aralığı ve soğutma şartları da mutlaka karşılaştırılmalıdır.

Örneğin TDA2005, TDA2030, LM1875 veya benzeri entegreler için farklı uygulama şemaları bulunabilir.

Aynı entegre tek beslemeli, simetrik beslemeli, stereo veya köprü bağlantılı olarak kullanılabilir.

Bu nedenle şemadaki kondansatör değerleri, giriş bağlantısı, bootstrap elemanları ve hoparlör bağlantı noktaları dikkatle incelenmelidir.

Güç Kaynağı ve Soğutma Konusu Atlanmamalı

Amplifikatör entegrelerinde yalnızca entegre seçmek yeterli değildir. Besleme trafosu, doğrultucu diyotlar, filtre kondansatörleri, soğutucu ve hoparlör empedansı birlikte düşünülmelidir.

Kitaptaki uygulama şemaları devrenin temel bağlantısını gösterir; fakat gerçek uygulamada güç kaynağının akım kapasitesi ve soğutma yüzeyi en az devre kadar önemlidir.

Bu konuda hesaplama yaparken amfi güç kaynağı hesaplamaları yazısı da tamamlayıcı olabilir.

Yüksek güçlü entegrelerde kılıfın metal yüzeyi çoğu zaman elektriksel olarak entegre pinlerinden birine bağlı olabilir.

Bu yüzden soğutucuya montaj yapılırken mika, silikon pad, izole burç ve termal macun kullanımı kontrol edilmelidir.

İzolasyon hatası hem entegrenin hem de güç kaynağının zarar görmesine neden olabilir.

Arşiv Olarak Neden Değerli?

Bu tür databook kitapları internette tek tek datasheet aramaktan farklı bir avantaj sağlar.

Çok sayıda entegreyi aynı formatta görmek, benzer pin dizilimlerini ve devre tiplerini karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Özellikle eski cihazlarda kullanılan ve artık üretimi azalmış entegreler için hızlı ön bilgi sağlar.

Kitap zamamnında ücretliydi şuan yazar tarafından ücretsiz olarak (producer distributing free) dağıtılıyor. Kaynak: turuta.md/databook_archive.php

İndirdiğiniz arşivi kullanırken önce indeks bölümünden entegre kodunu aramak, ardından uygulama şeması ve elektriksel karakteristik tablolarını birlikte kontrol etmek en sağlıklı yöntemdir. Özellikle muadil parça seçerken son kontrol her zaman ilgili üreticinin resmi datasheet dokümanı üzerinden yapılmalıdır.