NUITEK 330U 300W ATX güç kaynağı şeması, SG6105 tabanlı kontrol yapısı, ayrı standby bölümü ve klasik yarım köprü primer katı ile eski tip PC ATX SMPS devrelerinin tipik bir örneğidir. Şemada giriş filtresi, RL205 doğrultucu köprü, 13007 sınıfı primer güç transistörleri, M605 kodlu standby kontrol bölümü, PC817 optokuplör geri beslemesi ve +3.3V için ayrı regülasyon hattı birlikte görülmektedir.
NUITEK 300U Devre Şeması
İçerik
Genel devre yapısı
Bu güç kaynağında blok yapı oldukça nettir. Girişte EMI filtre ve doğrultma bölümü, ortada primer anahtarlama ve trafo kısmı, altta standby besleme, sağ tarafta ise sekonder doğrultma ve SG6105 kontrol / koruma bölümü yer almaktadır.
Şema genel olarak şu ana kısımlardan oluşmaktadır:
- Giriş filtre ve doğrultma bölümü
- Primer anahtarlama bölümü
- Standby besleme bölümü
- Sekonder doğrultma ve filtreleme bölümü
- SG6105 gözetim, PS_ON ve PG bölümü
- +3.3V ayrı regülasyon hattı
Giriş filtresi ve doğrultma katı
AC giriş tarafında sigorta, NTC, ortak mod bobinleri ve X/Y sınıfı filtre kondansatörleri kullanılmıştır.
Bu yapı şebekeden gelen ani darbeleri ve yüksek frekanslı gürültüyü bastırmak için gereklidir.
Doğrultma tarafında dört adet RL205 diyottan oluşan köprü yapı görülmektedir.
Doğrultma sonrası C1 ve C2 olarak işaretlenmiş 330uF / 200V kondansatörler primer DC barayı oluşturur.
Bu iki kondansatör üzerinden yarım köprü primer kat beslenir.
Bu bölümde sorun olduğunda cihaz tamamen ölü görünür. Özellikle aşağıdaki elemanlar ilk kontrol edilmelidir:
- F1 sigorta
- giriş NTC elemanı
- RL205 doğrultucu diyotlar
- C1 ve C2 ana filtre kondansatörleri
Primer anahtarlama bölümü
Primer tarafta iki adet 13007 sınıfı güç transistörü ile klasik yarım köprü topolojisi kullanılmıştır.
Bu transistörler T2 EEL16-C sürücü trafosu üzerinden sürülmektedir.
Sürme tarafında küçük sinyal transistörleri ve hızlı diyotlar ile oluşturulmuş yardımcı sürücü ağı yer alır.
Ana enerji aktarımı T1 EL-33 ana trafosu üzerinden sekonder tarafa taşınır.
Bu yapı 250W-350W sınıfı eski ATX kaynaklarda çok yaygındır.
Bu bölüm arızalandığında en sık görülen durumlar şunlardır:
- sigortanın atması
- güç kaynağının hiç kalkmaması
- standby varken ana çıkışların oluşmaması
- transistörlerin kısa devre olması
Primer kat kontrol edilirken yalnız güç transistörlerine bakmak yeterli değildir.
Sürücü trafosu, baz dirençleri, hızlı diyotlar ve primer sönümleme elemanları da birlikte değerlendirilmelidir.
Standby besleme bölümü
Bu şemada standby hattı ana güç katından bağımsızdır. U1 olarak görülen M605 standby kontrol bloğu, T3 trafosu, D11 1N5822 doğrultucusu ve U3 PC817 optokuplörü ile birlikte çalışmaktadır. Geri besleme tarafında TL431 referans ağı da kullanılmıştır.
+5VSB hattı oluşmadan SG6105 tarafı düzgün çalışmaz. Bu nedenle cihaz tamamen çalışmıyorsa veya anakart komutuna tepki vermiyorsa önce standby hattı ölçülmelidir.
Standby bölümünde özellikle şu elemanlar önemlidir:
- U1 M605
- T3 standby trafosu
- D11 1N5822 Schottky diyot
- U3 PC817 optokuplör
- TL431 referans hattı
Sekonder doğrultma ve çıkışlar
Sekonder tarafta +12V, +5V, -12V ve +3.3V çıkışları ayrı doğrultma ve filtreleme kolları ile oluşturulmuştur.
Çıkış bobinleri ve elektrolitik kondansatörler ripple seviyesini düşürmek için kullanılmıştır.
Şemada +5V ve +3.3V tarafında ortak regülasyon mantığına yakın bir yapı görülür. +3.3V hattı ise yalnız ana doğrultucu ile bırakılmamış, ayrıca düzenleme ağı ile desteklenmiştir.
Bu yüzden +3.3V arızalarında yalnız sekonder diyotlara bakmak yeterli olmaz.
Sekonder tarafta kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- +12V doğrultucu hattı
- +5V doğrultucu hattı
- +3.3V doğrultma ve regülasyon hattı
- çıkış filtre bobinleri
- çıkış elektrolitik kondansatörleri
+3.3V regülasyon bölümü
Şemada +3.3V hattı için ayrı bir düzeltme / regülasyon bölümü bulunmaktadır.
Bu bölümde transistörlü kontrol yapısı ve referans hattı kullanılarak +3.3V çıkışı daha kararlı tutulur.
Ayrıca +3.3VS olarak işaretlenmiş sense hattı da yer almaktadır.
Bu yapı bozulduğunda şu arızalar görülebilir:
- +3.3V düşük çıkması
- yük altında 3.3V hattının çökmesi
- anakartın kararsız çalışması
- PG sinyalinin oluşmaması
SG6105 kontrol ve gözetim bölümü
Sağ alt tarafta SG6105 entegresi yer almaktadır.
Bu entegre yalnız PWM görevinde değil, aynı zamanda koruma ve denetim tarafında da çalışır.
Şemada PS_ON, PG, OPP, UVAC, +12V, +5V ve +3.3V algılama hatlarının bu entegreye bağlı olduğu görülmektedir.
Bu nedenle güç kaynağında standby mevcut olduğu hâlde ana çıkışlar oluşmuyorsa doğrudan primer katı suçlamak doğru olmaz.
SG6105 beslemesi, referans hatları ve algılama girişleri de ölçülmelidir.
SG6105 tarafında en kritik sinyaller şunlardır:
- PS_ON
- PG
- +5VSB beslemesi
- UVAC
- OPP
- +3.3V, +5V ve +12V izleme hatları
Tamir sırasında dikkat edilmesi gerekenler
Bu tip ATX SMPS devrelerinde arıza ararken blok mantığı ile ilerlemek en doğru yöntemdir.
- Cihaz tamamen ölü ise: giriş sigortası, RL205 köprü, C1-C2, standby bölümü ve +5VSB hattı kontrol edilmelidir.
- +5VSB var ama ana çıkışlar yok ise: SG6105, sürücü trafosu, primer güç transistörleri ve PS_ON hattı incelenmelidir.
- +3.3V düşük ise: ayrı regülasyon bölümü ve sense hattı kontrol edilmelidir.
- çıkışlar var ama sistem açılmıyor ise: PG sinyali ve SG6105 çevresi ölçülmelidir.
- sigorta atıyorsa: primer transistörler, doğrultucu köprü ve primer sönümleme hattı kontrol edilmelidir.
NUITEK 330U 300W şeması, SG6105 tabanlı klasik bir ATX güç kaynağıdır. Primer tarafta yarım köprü 13007 yapısı, standby tarafta M605 ve PC817 geri beslemesi, sekonder tarafta ise çoklu çıkış ve +3.3V için ayrı regülasyon mantığı kullanılmıştır.
ATX SMPS tamirinde bu şema özellikle öğreticidir çünkü giriş, standby, primer, sekonder ve kontrol blokları birbirinden net biçimde ayrılmıştır. Bu da arıza tespitini daha sistemli ve hızlı hâle getirir.
