Motor sürücüsü, doğru akım kollektörlü motorların dönüş hızını ayarlamak amacıyla tasarlanmıştır. Bu ayarlama, devir düşürüldüğünde genellikle karşılaşılan tork kaybı olmadan gerçekleştirilir.
Sürücünün yapısı, baskı devre PCB tasarımı ev tipi kullanım için yaygın olan mini daire testere, mini matkap ve gravür tezgâhları gibi çeşitli DIY makinelerde kullanılan motorlara kolayca monte edilebilecek şekilde geliştirilmiştir.
Bu sayede sisteme, mekanik bir redüktöre eşdeğer bir işlev kazandırılır. Sürücü, motor miline binen yüke bağlı olarak devir değişmesi sorununu büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Motor Sürücü Temel Özellikleri
İçerik
Yükten bağımsız devir stabilizasyonu
Kademesiz hız ayarı (potansiyometre ile) yaklaşık 800 d/dk’dan maksimum devre kadar
Maksimum devir sınırlandırma (trimpot ile): 3000…15000 d/dk
Frenlemeli durdurma modu (harici buton, limit anahtarı veya pedal ile)
Düşük devirlerde yüksek tork üretimi
Sıkışma durumunda mil torkunun kesilmesi ve yeniden başlatma
Kalkış akımı sınırlaması, aşırı yük ve kısa devre koruması: maksimum 10 A
Besleme gerilimi: 15…28 V DC
“Frenleme” LED’i: LED ne kadar parlak yanarsa motora aktarılan enerji o kadar fazla sınırlandırılır
Desteklenen motor tipleri (dış çap):
42 mm: 795, 775, 770, 755
38 mm: 565, 555, 550, 545
Boyutlar: 39 × 39 × 25(35) mm (klemens ve bıçak tipi kontaklar dâhil)
Motor Sürücü Çalışma Prensibi
Devre, PIC12F615 mikrodenetleyici üzerine kuruludur. PIC12F615 Mikrodenetleyici, IR2101 güçlü yarım köprü çıkış katı aracılığıyla motor için PWM gerilimi üretir.
Devir bilgisi, Hall etkili sensör entegresinden alınarak PIC12F615 mikrodenetleyiciye iletilir. Yazılım tarafında PID kontrol algoritması uygulanmıştır.
Ayarlanabilir ve sabit dirençler, PIC12F615 mikrodenetleyiciye maksimum ve anlık devir değerlerini referans gerilim olarak bildirir.
Akım sınırlaması ise şönt üzerinden ölçülen sinyalin, PIC12F615 mikrodenetleyici içindeki karşılaştırıcı ile değerlendirilmesiyle her PWM periyodunda gerçekleştirilir.
Şönt direnci olarak baskı devre üzerindeki iletken yol kullanılmıştır.
Besleme Gerilimi ile İlgili Notlar
Güç kaynağının gerilimi, motorun nominal çalışma gerilimine uygun olmalıdır.
Çıkış katındaki maksimum gerilim, kullanılan MOSFET’lerin 60 V sınırıyla belirlenir; ancak 7812 regülatörü bu değeri yaklaşık 35 V ile sınırlar.
Eğer motor 28–30 V’tan daha yüksek bir gerilim gerektiriyorsa, 7812 devreden çıkarılmalı ve sürücü için gerekli +12 V harici bir kaynaktan sağlanmalıdır.
Motor besleme gerilimi 10…15 V’un altındaysa, 7812 yerine bir köprü (jumper) lehimlenerek gerilimin doğrudan 78L05 ve IR2101 entegrelerine uygulanması gerekir.
Devir Sensörü Montajı
Devir algılaması için motor milinin arka ucuna (kontakların bulunduğu taraf) bir mıknatıs sabitlenmelidir.
Mıknatısın N–S ekseni, motor miline dik olacak şekilde konumlandırılmalıdır.
Mıknatıs çapı, mil çapını belirgin şekilde aşmamalı ve Hall sensörüne temas etmemelidir.
Ayrıca dönme ekseni etrafında dengeli olmalıdır.
4–6 mm boyutlarında küp veya silindir şeklinde neodimyum mıknatıslar bu iş için uygundur.
Mıknatısın sağlam tutunması için mil ucuna küçük bir kanal açılabilir ve bir damla yapıştırıcı ile sabitlenebilir.
PCB Montajı
Sürücü kartı, mıknatıs Hall sensörüne tam karşı gelecek şekilde motor kontaklarına yerleştirilmelidir.
Dönüş yönüne göre doğru polarite seçilmelidir. Saat yönünde dönüş (örneğin delme işlemi) için sürücünün artı ucu, motorun artı (kırmızı işaretli) ucuna bağlanmalıdır.
Kart, motor kontaklarına doğrudan lehimlenebileceği gibi, kart üzerindeki bıçak tipi konnektörler de kullanılabilir.
Baskı devrenin motor üzerindeki konumuna bağlı olarak, devir sensörünün bacak formu ve lehimleneceği kart yüzü uygun şekilde seçilmelidir.
Motor Sürücü Ayarlama İşlemi
Besleme gerilimini uygulayın ve hız ayar potansiyometresini maksimum konuma (saat yönünde) getirin.
Maksimum devir ayar trimpotunu (tornavida ile) en sol konumdan başlayarak yavaşça saat yönünde çevirin.
LED yavaş yavaş sönmeye başladığında, tamamen söndüğü noktada ayarı durdurun.
Durdurma modu; hız potansiyometresinin tamamen saat yönünün tersine çevrilmesiyle veya kart üzerindeki konnektörün 1 ve 5 numaralı pinlerinin kısa devre edilmesiyle etkinleştirilir.
Makine Motor Sürücü Devre Şeması
Kaynak: radiokot.ru/artfiles/6814/
