Key Mause Turbo Power PM230W, klasik yapıda tasarlanmış bir ATX switching power supply örneğidir. Etiket bilgisine göre bu model 115V-230V AC giriş ile çalışmakta ve +5V, +3.3V, +12V, -12V, -5V ve +5V standby çıkışlarını üretmektedir. Şemaya bakıldığında kontrol bölümünde TL494 ve LM393 kullanıldığı görülmektedir.
Bu tip güç kaynakları, eski nesil ATX SMPS topolojisini anlamak ve arıza takibi yapmak açısından oldukça faydalıdır.
Benzer kontrol yapısına sahip başka bir örnek görmek isterseniz EC 200X ATX Power Supply SMPS ATX TL494 LM393 yazısına da bakılabilir.
Teknik Özellikler
İçerik
- Model: Turbo Power PM230W
- Üretici: Key Mause Electronics Co., Ltd
- Kontrol entegreleri: TL494, LM393
- Toplam güç: 230W
- AC giriş: 115V / 230V AC
- Giriş akımı: 5A / 3A
- Frekans: 50Hz / 60Hz
- +5V çıkış: 23A
- +3.3V çıkış: 14A
- +12V çıkış: 9A
- -12V çıkış: 0.5A
- -5V çıkış: 0.5A
- +5V standby: 1.5A
Şemada Dikkat Çeken Ana Yapı
Şemada giriş bölümünde köprü doğrultucu, EMI filtre elemanları, sigorta ve NTC ile klasik şebeke giriş katı görülmektedir.
Doğrultma sonrasında iki adet büyük filtre kondansatörü ile primer DC hat oluşturulmuş ve ardından yarım köprü yapısında çalışan anahtarlama katına geçilmiştir.
Bu güç kaynağında aktif PFC görülmemektedir. Yapı, klasik eski tip ATX güç kaynaklarında sık rastlanan yarım köprü SMPS topolojisine dayanmaktadır.
Primer Kat ve Ana Anahtarlama Bölümü
Şemada primer tarafta FJPF13007 anahtarlama transistörleri kullanılmaktadır.
Bu transistörler T2 sürücü trafosu üzerinden sürülmekte ve ana trafoyu yüksek frekansta çalıştırmaktadır.
Primer taraftaki bu yapı, klasik TL494 kontrollü ATX güç kaynaklarında oldukça yaygındır.
Bu bölüm tamir açısından önemlidir. Çünkü sigorta attırma, hiç çalışmama veya primerde kısa devre gibi arızalar çoğu zaman giriş doğrultma katı, 13007 transistörleri veya sürücü bölümünden kaynaklanır.
TL494 ve LM393 Görevleri
TL494, bu devrede PWM üretimi ve temel regülasyon görevini üstlenmektedir.
Osilatör, hata yükselteçleri ve darbe genişlik kontrol yapısı sayesinde anahtarlama transistörlerinin sürülmesini sağlar.
LM393 ise karşılaştırıcı olarak koruma ve denetim bölümünde görev yapar.
Şemada PS-ON ve PG bağlantılarının bu yapı ile ilişkili olduğu görülmektedir.
Bu sayede güç kaynağının açılma davranışı, hata denetimi ve power good üretimi birlikte kontrol edilir.
Standby Devresi Şemada Nasıl Çözülmüş?
Bu modelde +5V standby için ayrı bir yardımcı besleme bölümü bulunmaktadır.
Şemanın alt sol bölümünde standby trafosu, transistörlü sürme yapısı ve çıkışta U2 78L05 regülatörü görülmektedir.
Bu detay önemlidir çünkü standby hattı ana güç katından bağımsız şekilde çalışır.
ATX güç kaynaklarında standby devresi arızalıysa güç kaynağı tamamen ölü gibi görünebilir.
Bu durumda ana bölüm sağlam olsa bile PS-ON sinyali ile normal başlatma gerçekleşmeyebilir.
Sekonder Tarafta Şemadan Görülen Çıkış Yapısı
Sekonder tarafta birden fazla çıkış hattı için ayrı doğrultma ve filtreleme elemanları kullanılmıştır.
Şemada +5V, +12V, -5V, -12V ve +3.3V hatlarının ayrı filtre kapasiteleri ve çıkış düzeni ile verildiği görülmektedir.
- +5V hattı ana yük hatlarından biri olarak güçlü filtreleme ile desteklenmiştir.
- +12V hattı fanlar, motor yapıları ve yardımcı yükler için kullanılır.
- +3.3V hattı ayrı kontrol ve regülasyon yaklaşımı ile oluşturulmuştur.
- -5V ve -12V hatları düşük akımlı yardımcı çıkışlardır.
- +5VSB hattı ana SMPS’den ayrı yardımcı kat üzerinden üretilmektedir.
Etiket bilgisine göre bu modelde en güçlü çıkışın +5V hattı olduğu görülmektedir.
Bu da eski ATX güç kaynaklarında sık rastlanan bir durumdur.
3.3V Regülasyon Detayı
Şemada +3.3V hattı için TL431 ve ek regülasyon elemanları kullanıldığı görülmektedir.
Ayrıca +3.3VS hattının ayrıca gösterilmiş olması, 3.3V çıkışının daha hassas izlenmesi için sense mantığı kullanıldığını düşündürmektedir.
Bu detay özellikle yük altında 3.3V hattının daha kararlı tutulması açısından önemlidir.
Geri Besleme Yapısı
Şemaya göre güç kaynağının geri besleme yapısı yalnızca tek bir basit referans hattından oluşmamaktadır.
TL494, TL431 ve yardımcı karşılaştırıcı yapıları birlikte çalışarak çıkış kararlılığını korumaya çalışmaktadır.
Bu nedenle bu tip devrelerde tek bir eleman arızası bile voltajların yükselmesine, düşmesine veya sistemin hiç başlamamasına neden olabilir.
Arıza Tespiti İçin Şemaya Göre Kontrol Noktaları
- Giriş sigortası, köprü diyot ve filtre kondansatörleri ilk kontrol edilmesi gereken bölümlerdir.
- FJPF13007 anahtarlama transistörleri kısa devre olduğunda sigorta attırabilir.
- T2 sürücü trafosu ve sürücü çevresi bozulduğunda primer anahtarlama başlamayabilir.
- +5V standby devresi çalışmıyorsa PSU PS-ON komutuna tepki vermeyebilir.
- TL494 besleme ve geri besleme çevresi kontrol edilmeden sağlıklı teşhis koymak zordur.
- LM393 karşılaştırıcı bölümü arızalıysa power good veya koruma hattı düzgün çalışmayabilir.
- TL431 ve 3.3V regülasyon çevresi bozulduğunda 3.3V hattında sapma görülebilir.
- Sekonder doğrultucu diyotlar ve filtre kondansatörleri yük altında voltaj çökmesine neden olabilir.
Key Mause Turbo Power TL494 LM393 PM230W şeması, klasik ATX güç kaynaklarının çalışma mantığını anlamak için oldukça faydalı bir örnektir.
Şemada yarım köprü primer yapı, TL494 PWM kontrolü, LM393 karşılaştırıcı bölümü, ayrı +5V standby katı ve çoklu sekonder çıkışlar net şekilde görülebilmektedir.
Özellikle bu tip yazılarda sadece etiket değerlerine bakmak yeterli değildir.
Şema incelendiğinde güç kaynağının topolojisi, standby yapısı, 3.3V regülasyon mantığı ve arızaya açık noktaları daha net anlaşılır.
Bu nedenle onarım sırasında giriş katı, primer anahtarlama elemanları, standby bölümü, TL494 çevresi ve sekonder filtre katı birlikte değerlendirilmelidir.
