FSP Group Inc. FSP145-60SP, klasik yapıda tasarlanmış bir ATX SMPS güç kaynağıdır. Bu modelde ana PWM ve sistem denetimi için KA3511, standby besleme için ise KA1H0165R entegresi kullanılmıştır. Şemaya bakıldığında giriş filtreleme, yarım köprü primer yapı, ayrı 5V standby devresi, çoklu sekonder çıkışlar ve ATX kontrol hatları açık şekilde görülebilmektedir.
Bu güç kaynağı, özellikle eski tip FSP üretimi ATX tasarımlarını incelemek ve arıza takibi yapmak açısından faydalı bir örnektir.
Benzer entegre yapısının aktif PFC bulunan başka bir versiyonunu görmek isterseniz KA3511 KA1H0165R Aopen ATX AO400-12A PFC yazısına da bakılabilir.
Teknik Özellikler
İçerik
- Model: FSP145-60SP
- Üretici: FSP Group Inc. / Power Man
- Ana kontrol entegresi: KA3511
- Standby entegresi: KA1H0165R
- AC giriş: 100V-120V / 200V-240V AC
- Frekans: 50Hz / 60Hz
- Giriş akımı: 7A / 4A
- Maksimum çıkış gücü: 145W
- +3.3V çıkış: 10A
- +5V çıkış: 18A
- +12V çıkış: 4.2A
- +5VSB çıkış: 0.8A
- -5V çıkış: 0.2A
- -12V çıkış: 0.3A
- +3.3V ve +5V birleşik güç: 90W
Şemada Dikkat Çeken Ana Yapı
Şemada giriş bölümünde sigorta, EMI filtre bobinleri, X kapasitör, köprü doğrultucu ve ana filtre kondansatörleri ile klasik ATX giriş katı görülmektedir.
Doğrultma sonrası primer hatta iki büyük elektrolitik kondansatör ile yüksek gerilim DC hat oluşturulmuş, ardından yarım köprü topolojisine geçilmiştir.
Bu yapıda aktif PFC bulunmamaktadır. Devre, klasik FSP tasarımlarında sık görülen yarım köprü ATX SMPS düzenine dayanmaktadır.
Primer Kat ve Ana Anahtarlama Bölümü
Ana güç katında E13007 sınıfı anahtarlama transistörleri kullanılmıştır.
Bu transistörler, T2 sürücü trafosu üzerinden sürülerek ana trafonun primer sargısını çalıştırır.
Primer tarafta ayrıca snubber ve koruma elemanları da görülmektedir.
Bu bölüm tamir açısından önemlidir. Çünkü girişte sigorta atması, hiç çalışmama veya primer kısa devre gibi arızalar çoğu zaman köprü doğrultucu, ana filtre kondansatörleri, 13007 transistörleri veya sürücü bölümünden kaynaklanır.
KA3511 Entegresinin Görevi
KA3511, klasik ATX güç kaynakları için geliştirilmiş akıllı PWM kontrol entegrelerinden biridir.
Şemada bu entegreye bağlı olarak PS-ON, PG, +3.3V, +5V, +12V ve diğer izleme hatları görülmektedir.
Bu yapı sayesinde güç kaynağı sadece PWM üretmez; aynı zamanda çıkış izleme, başlatma kontrolü, power good üretimi ve temel koruma görevlerini de yerine getirir.
Yani devrenin mantığı, klasik TL494 çözümlerine göre biraz daha entegre bir yapıdadır.
Standby Devresi Şemada Nasıl Çözülmüş?
Bu modelin önemli noktalarından biri, standby devresinin ana SMPS’den ayrı çözülmüş olmasıdır.
Şemada standby bölümünde KA1H0165R Fairchild FPS entegresi, küçük yardımcı trafo, PC817 optokuplör ve KA431 referans elemanı görülmektedir.
Bu yapı sayesinde +5VSB hattı ana güç katı kapalı olsa bile üretilebilmektedir.
ATX güç kaynaklarında standby hattı çalışmıyorsa PSU tamamen ölü gibi görünebilir ve anakarttan gelen PS-ON komutuna tepki vermeyebilir.
KA1H0165R Neden Önemlidir?
KA1H0165R, standby bölümünde hem anahtarlama hem de kontrol görevini bir arada sunan bir yapıdır.
Bu nedenle standby arızalarında yalnızca çıkış diyotlarını veya kondansatörleri değil, doğrudan bu entegre çevresini de kontrol etmek gerekir.
Standby hattında görülen dalgalanma, düşük voltaj veya hiç çıkış olmama gibi sorunlar çoğu zaman bu katla ilgilidir.
Sekonder Tarafta Şemadan Görülen Çıkış Yapısı
Şemada sekonder tarafta +12V, +5V, +3.3V, -5V, -12V ve +5VSB hatları için ayrı doğrultma ve filtreleme elemanları kullanıldığı görülmektedir.
Çıkışlarda toroid filtre bobinleri, Schottky doğrultucular ve filtre kondansatörleri ile klasik ATX dağıtımı oluşturulmuştur.
- +5V hattı bu güç kaynağının ana yük hatlarından biridir.
- +3.3V hattı ayrı regülasyon yaklaşımıyla desteklenmiştir.
- +12V hattı fan ve yardımcı yükler için kullanılır.
- -5V ve -12V hatları düşük akımlı yardımcı çıkışlardır.
- +5VSB ayrı standby kat üzerinden üretilmektedir.
Etiket değerleri de bu tasarımın eski ATX anlayışına uygun olduğunu göstermektedir. Yani +5V hattı ön plandadır, +12V hattı ise modern ATX tasarımlarına göre daha düşük akım seviyesindedir.
3.3V Regülasyon ve Sense Detayı
Şemada +3.3V hattı için KSA733 transistörü ve KA431 referans yapısı ile ek regülasyon katı görülmektedir.
Ayrıca +3.3VS hattı da gösterilmiştir. Bu, 3.3V çıkışının daha hassas kontrol edilmesi için sense mantığı kullanıldığını göstermektedir.
Bu detay özellikle yük altında 3.3V hattının daha kararlı tutulması açısından önemlidir.
Negatif Hatlar Nasıl Üretilmiş?
Şemada -5V ve -12V hatlarında ayrıca KA7905 ve KA7912 regülatörlerinin kullanıldığı görülmektedir.
Bu durum, negatif hatların daha temiz ve kararlı elde edilmesi için klasik doğrultma sonrası regülasyon yapısının tercih edildiğini göstermektedir.
Eski anakart ve çevre birimlerinde bu hatlar yardımcı işlevler için kullanıldığı için akım değerleri düşüktür.
Arıza Tespiti İçin Şemaya Göre Kontrol Noktaları
- Giriş sigortası, köprü doğrultucu ve filtre kondansatörleri ilk kontrol edilmesi gereken bölümdür.
- E13007 anahtarlama transistörleri kısa devre olduğunda sigorta atması sık görülür.
- T2 sürücü trafosu ve sürücü çevresi arızalıysa anahtarlama başlamayabilir.
- KA1H0165R standby katı çalışmıyorsa PSU tamamen ölü görünebilir.
- PC817 ve KA431 geri besleme elemanları bozulduğunda standby hattı kararsız olabilir.
- KA3511 besleme ve izleme hatları düzgün oluşmadan PS-ON ve PG işlevleri sağlıklı çalışmaz.
- +3.3V regülasyon çevresi arızalıysa 3.3V hattı sapabilir.
- Sekonder doğrultucu diyotlar ve çıkış kondansatörleri yük altında voltaj çökmesine neden olabilir.
- KA7905 ve KA7912 regülatörleri bozulursa negatif hatlar hatalı ölçülebilir.
KA3511 1H0165R SMPS ATX FSP Power Man FSP145-60SP şeması, eski tip FSP üretimi ATX güç kaynaklarının yapısını anlamak için oldukça faydalı bir örnektir. Şemada yarım köprü primer yapı, KA3511 ana kontrol katı, ayrı KA1H0165R standby devresi, çoklu sekonder çıkışlar ve 3.3V regülasyon mantığı net şekilde görülebilmektedir.
Bu tip yazılarda sadece etiket değerlerine bakmak yeterli değildir. Şema incelendiğinde güç kaynağının topolojisi, standby çözümü, geri besleme yapısı ve arızaya açık noktaları daha net anlaşılır. Bu nedenle onarım sırasında giriş katı, standby devresi, anahtarlama transistörleri, kontrol entegresi çevresi ve sekonder filtre bölümü birlikte değerlendirilmelidir.
