Düşük maliyetli bileşenlerle hazırlanabilen ve yaklaşık 13 km çapındaki bir alanda kısa dalga yayın yapabildiği belirtilen basit bir AM verici devresi. Devre yapısı karmaşık değildir; buna rağmen çıkış gücü ve kapsama alanı açısından dikkat çekici bir performans sunduğu ifade edilmiş.
Özellikle düşük bütçeyle AM verici devresi incelemek isteyenler için bu tasarım, temel RF mantığını anlamaya yardımcı olabilecek örneklerden biridir. Devrede kullanılan eleman sayısı fazla değildir. Bu da hem montajı kolaylaştırmakta hem de hobi amaçlı denemelerde daha ulaşılabilir bir yapı sunmaktadır.
Daha önce paylaşılan Uzun Mesafeli FM Vericisi 5Km (Yapımı Kolay, Güçlü) yazısında olduğu gibi, burada da basit yapı ile yüksek etki hedeflenmiş. Ancak bu devre FM değil, AM modülasyon mantığıyla çalışıyor. Bu nedenle çalışma karakteri, anten davranışı ve dinleme koşulları da buna göre değerlendirilmelidir.
Devrenin Genel Özellikleri
İçerik
Bu AM verici devresi, uygun şartlar altında kısa dalga (SW) bölgesinde sinyal iletimi yapabilecek şekilde tasarlanmıştır. Verilen bilgilere göre açık alanda ve uygun anten kullanımıyla yaklaşık 13 km civarında kapsama elde edilebilmektedir. Gerçek menzil; anten uzunluğuna, çevresel parazit seviyesine, besleme kalitesine, montaj düzenine ve alıcı tarafın hassasiyetine göre değişebilir.
Devrenin dikkat çeken yönlerinden biri, pahalı RF bileşenleri gerektirmeden kurulabilmesidir. Bu nedenle hem RF devreleriyle ilgilenen elektronik meraklıları hem de verici mantığını öğrenmek isteyenler için faydalı olabilir.
Besleme Gerilimi ve Güç Kaynağı Önerisi
Devrenin beslemesi için 12V pil kullanılması önerilmektedir. Bunun temel nedeni, pille beslemede genellikle daha temiz bir DC gerilim elde edilmesidir. RF devrelerinde besleme hattındaki gürültü, doğrudan çıkış sinyaline ve dinleme kalitesine yansıyabilir.
Eğer besleme için 12V AC-DC adaptör kullanılacaksa, çıkışın mutlaka çok iyi filtrelenmiş ve kararlı olması gerekir. Aksi halde alıcı tarafta düşük frekanslı uğultu veya istenmeyen dip gürültüsü oluşabilir. Bu nedenle adaptörle kullanım düşünülüyorsa, regülasyon ve filtreleme kısmına özellikle dikkat edilmelidir.
Bobin Sarım Bilgileri
L1 Bobini
L1 bobini için 22 SWG bakır tel kullanılması önerilmektedir. Bobin 10 tur sarılmalı ve içine bir ferrit çubuk yerleştirilmelidir. Ferrit çubuk kullanımı, bobinin endüktif davranışını etkileyerek devrenin çalışma kararlılığına katkı sağlayabilir.
L1 bobininin düzgün sarılması önemlidir. Sarımların çok düzensiz olması, frekans kararlılığını ve genel performansı olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle tur aralıklarının mümkün olduğunca benzer olmasına dikkat edilmesi faydalı olur.
L2 Bobini
L2 bobini için yine 22 SWG bakır tel kullanılması ve 10 tur sarılması belirtilmiştir. Ancak bu bobinde ferrit çubuk kullanılmamalıdır. Ayrıca bobin çapısı 0,6 cm yani yaklaşık 1/4 inç olarak verilmiştir.
L2 bobini, fiziksel ölçüleri nedeniyle devrenin RF davranışında önemli rol oynar. Bu yüzden sadece tur sayısına değil, bobin çapısına da dikkat edilmesi gerekir. Küçük değişimler bile vericinin çalışma noktasını etkileyebilir.
Kristal Seçimi
Devrede 4,4333 MHz kristal kullanılmıştır. Kristal osilatörlü yapılar, frekans kararlılığı açısından avantaj sağlar. Bu nedenle uygun frekansta ve sağlam durumda bir kristal kullanılması önemlidir.
Kristalin bacak bağlantıları kısa tutulursa, parazit toplama ihtimali azaltılabilir. RF devrelerinde yerleşim düzeni çoğu zaman şema kadar önemlidir. Bu yüzden kristal, transistor ve bobinlerin yerleşimi mümkün olduğunca düzenli yapılmalıdır.
Transistör ve Soğutma Uyarısı
Bu devrede BFY50 transistörü kullanılmış. Ancak transistorün pin dizilimi montaj öncesinde mutlaka doğrulanmalıdır. Aynı modelin farklı üreticilerinde veya muadil ürünlerde bacak sıralaması değişebildiği için, körlemesine bağlantı yapılması önerilmez.
Ayrıca BFY50 için soğutucu kullanılması güçlü şekilde tavsiye ediliyor. Aksi halde transistorün birkaç dakika içinde aşırı ısınarak zarar görebileceği belirtilmiştir. Bu uyarı özellikle önemlidir; çünkü RF çıkış katlarında uygun yük koşulları sağlanmadığında ve ısı dağıtımı yetersiz olduğunda transistor çok hızlı şekilde bozulabilir.
Anten Bağlantısı Neden Önemlidir?
Bu projede dikkat edilmesi gereken en kritik noktalardan biri, anten bağlanmadan devreye enerji verilmemesi gerektiğidir. Anten bağlı değilken verici katı uygun yükü göremeyebilir. Bu durum, transistor üzerinde istenmeyen gerilim ve akım stresleri oluşturarak hasara yol açabilir.
En iyi sonuçlar için önerilen 75 ohm anten kablosunun kullanılması tavsiye edilmektedir. Eğer belirtilen özel kablo değilse, en az 2 metre uzunluğunda bakır tel anten olarak kullanılabilir. Daha iyi sonuçlar için antenin yerden yüksek, mümkün olduğunca açık alanda ve parazit kaynaklarından uzak konumlandırılması yararlı olabilir.
Montaj Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bu tip bir AM verici devresini kurmadan önce aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi faydalıdır:
- Besleme hattı temiz olmalıdır. Gürültülü adaptörler uğultu oluşturabilir.
- Bobin ölçüleri korunmalıdır. Özellikle tur sayısı ve çapı rastgele değiştirilmemelidir.
- Kristal frekansı doğru seçilmelidir. 4,4333 MHz kristal kullanılmalıdır.
- BFY50 soğutulmalıdır. Soğutucusuz kullanım risklidir.
- Anten mutlaka bağlanmalıdır. Antensiz enerji verme transistorü bozabilir.
- Montaj kısa bağlantılarla yapılmalıdır. RF devrelerinde uzun kablolar istenmeyen etkiler oluşturabilir.
Bu Devre Ne Amaçla İncelenebilir?
Bu tür projeler, özellikle RF verici mantığını öğrenmek, bobin-kristal-transistor ilişkisinin pratikte nasıl çalıştığını görmek ve kısa dalga yayın devrelerinin temel yapısını anlamak açısından öğretici olabilir.
Ayrıca elektronikle ilgilenen kullanıcılar için şu konularda fikir verebilir:
- Basit AM modülasyon devrelerinin temel yapısı
- Bobin sarımının frekans ve davranış üzerindeki etkisi
- RF çıkış katında yük ve anten ilişkisinin önemi
- Besleme hattı kalitesinin yayın sinyaline etkisi
- Kristal kontrollü osilatörlerin kararlılık avantajı
Önemli Yasal Uyarı
Bu proje yalnızca eğitim ve inceleme amaçlıdır. Uzun süreli kullanım, düzenli yayın yapma veya belirli kapsama alanında sinyal iletme gibi durumlar, ülkeye göre değişen haberleşme ve yayın mevzuatına tabi olabilir. Bu nedenle gerçek kullanım düşünülüyorsa, ilgili yerel düzenlemeler ve izin gereklilikleri mutlaka araştırılmalıdır.
Özellikle verici devreleri, alıcı devrelere göre daha dikkatli ele alınmalıdır. Yetkisiz yayınlar, parazit sorunlarına ve yasal sorumluluklara neden olabilir.
Devre kaynağının web sayfasını veriyorum PCB çizimi şuan yok.
