Chieftec CFT500-A12S 500W ATX SMPS, klasik yarım köprü ATX güç kaynaklarından daha gelişmiş yapıya sahip, aktif PFC kullanılan bir bilgisayar güç kaynağıdır. Şemaya bakıldığında ana kontrol bölümünde CM6800G, standby bölümünde SG6858 tabanlı flyback yapı ve sekonder koruma bölümünde PS222S entegresi yer almaktadır.
Bu yapı, eski TL494 veya KA3511 tabanlı ATX tasarımlarından farklı olarak daha modern bir topoloji sunar.
Benzer kontrol mantığına sahip kısmen yeni nesil ATX güç kaynağı bilgisi: 80 Plus PFC PWM Kombo Kontrollü ATX Güç Kaynağı Modifiye 13.8V
Chieftec ATX CFT500-A12S Şema
İçerik
Teknik Bilgiler
- Model: Chieftec CFT500-A12S
- Üretici: Sirtec International Co., Ltd.
- Toplam güç: 500W
- Yapı: Active PFC ATX SMPS
- Ana kontrol entegresi: CM6800G
- Standby kontrolü: SG6858 flyback kontrol yapısı
- Sekonder koruma entegresi: PS222S
- Standart: ATX / BTX / EPS uyumlu yapı
- Çıkışlar: +12V, +5V, +3.3V, -12V ve +5VSB
- Dikkat çeken detay: +12V hatları ayrı izleme ve koruma mantığı ile düzenlenmiştir
Şemada Dikkat Çeken Ana Yapı
Şemada giriş bölümünde EMI filtre elemanları, doğrultucu köprü, büyük ana filtre kondansatörleri ve bunların ardından gelen
aktif PFC katı açık şekilde görülmektedir.
Bu güç kaynağında giriş gerilimi sadece doğrultulup anahtarlanmaz; aynı zamanda güç faktörü düzeltme işlemi de uygulanır.
Bu detay önemlidir çünkü aktif PFC kullanılan güç kaynaklarında giriş tarafı, klasik eski tip ATX tasarımlara göre daha karmaşık ama daha verimli bir yapıya sahiptir.
Active PFC Bölümü
Şemada CM6800G entegresinin önemli görevlerinden biri aktif PFC bölümünü yönetmektir.
Bu katın amacı, giriş akımını daha düzgün hale getirmek ve yüksek gerilim DC bara seviyesini daha kontrollü şekilde oluşturmaktır.
Bu nedenle giriş doğrultma bölümünden sonra görülen bobin, MOSFET ve hızlı diyot yapısı klasik ATX şemalarına göre daha farklı görünür.
Aktif PFC arızalarında güç kaynağı bazen hiç başlamaz, bazen de primer hatta beklenen yüksek DC seviye oluşmaz.
Bu yüzden bu tür devrelerde sadece ana PWM bölümüne bakmak yeterli olmaz.
Ana PWM ve Primer Kat
CM6800G bu devrede yalnızca PFC tarafını değil, aynı zamanda ana güç dönüşümünü de denetleyen kombine bir kontrol çözümüdür.
Şemada primer tarafta ana trafonun sürülmesi, primer MOSFET yapısı ve buna bağlı sürme ağı modern ATX topolojisine uygun şekilde görülmektedir.
Bu tip yapılarda primer bölüm, eski 13007 transistörlü yarım köprü devrelere göre farklı çalışır.
Arıza tespitinde primer MOSFET’ler, sürme dirençleri, hızlı diyotlar ve ana kontrol entegresi çevresi birlikte değerlendirilmelidir.
Standby Devresi Şemada Nasıl Çözülmüş?
Bu modelde +5V standby için ayrı bir flyback besleme bölümü bulunmaktadır.
Şemada bu bölümde FQP3N90 güç elemanı, küçük yardımcı trafo, optokuplör ve referans elemanları ile birlikte SG6858 tabanlı kontrol yapısı görülmektedir.
ATX güç kaynaklarında standby bölümü çok önemlidir. Çünkü anakartın bekleme işlevleri önce bu hattan beslenir.
Standby devresi çalışmıyorsa güç kaynağı tamamen ölü gibi görünebilir ve PS-ON komutuna cevap vermez.
Standby Bölümünün Ayrı Olmasının Önemi
Ana SMPS katı kapalı olsa bile +5VSB hattı aktif kalır. Bu yüzden arızada ana bölüm ve standby bölümü ayrı ayrı düşünülmelidir.
Pek çok kullanıcı güç kaynağı hiç çalışmıyor dediğinde, asıl sorun standby katında çıkmaktadır.
Sekonder Tarafta Şemadan Görülen Yapı
Sekonder tarafta doğrultucu diyotlar, toroid çıkış filtreleri ve filtre kondansatörleri ile klasik ama daha gelişmiş bir ATX çıkış yapısı görülmektedir.
Özellikle +12V, +5V ve +3.3V hatları ayrı filtreleme ve izleme mantığı ile ele alınmıştır.
- +12V hatları ayrı kollara bölünmüş ve koruma açısından izlenmektedir.
- +5V hattı ana yardımcı yükler için güçlü filtreleme ile desteklenmiştir.
- +3.3V hattında ayrıca sense ve geri besleme mantığı dikkat çekmektedir.
- -12V hattı düşük akımlı yardımcı çıkış olarak yer almaktadır.
- +5VSB ana güç katından bağımsız üretilmektedir.
Bu güç kaynağının çıkış yapısı, eski ATX tasarımlarına göre daha korumalı ve daha düzenli izlenen bir yapı sunmaktadır.
+12V Hatları ve OCP Yapısı
Şemada +12V1 ve +12V2 hatlarının ayrı izlendiği anlaşılmaktadır.
Hatlar üzerinde görülen düşük değerli şönt dirençler, aşırı akım koruma mantığı için kullanılmıştır.
Bu yaklaşım, yüksek güçlü ATX tasarımlarda güvenlik açısından önemlidir.
Bu nedenle +12V arızalarında sadece sekonder diyotları değil, akım algılama dirençlerini ve koruma hattını da kontrol etmek gerekir.
3.3V Sense ve Geri Besleme
Şemada +3.3VS hattının ayrıca gösterilmiş olması önemlidir.
Bu, 3.3V hattında uzaktan algılama veya daha hassas regülasyon mantığı kullanıldığını gösterir.
Özellikle anakart beslemesinde 3.3V hattının daha kararlı tutulması için bu çözüm tercih edilir.
PS222S Bu Devrede Ne İş Yapar?
PS222S, sekonder tarafta voltaj izleme, aşırı akım koruma ve hata denetimi için kullanılan önemli bir entegredir.
Şemada bu entegre PG, PS-ON ve farklı çıkış hatları ile ilişkilidir.
Bu da güç kaynağının sadece enerji üretmediğini, aynı zamanda hata durumlarını izlediğini gösterir.
Bu tip koruma entegreleri sayesinde:
- çıkış voltajı sapmaları izlenebilir,
- aşırı akım durumunda kapanma gerçekleşebilir,
- power good sinyali sistemin sağlıklı açılması için üretilebilir.
Özellikle bilgisayar açılıp hemen kapanıyorsa veya fan dönüp duruyorsa PS222S çevresi mutlaka kontrol edilmelidir.
Arıza Tespiti İçin Şemaya Göre Kontrol Noktaları
- Giriş sigortası, EMI filtre, doğrultucu köprü ve ana kondansatörler ilk kontrol edilmesi gereken bölümdür.
- Aktif PFC katı arızalıysa yüksek gerilim bara seviyesi oluşmayabilir.
- CM6800G beslemesi ve çevresi bozulduğunda hem PFC hem ana PWM tarafı etkilenebilir.
- Primer MOSFET’ler ve sürme elemanları kısa devre olduğunda sigorta attırma görülebilir.
- SG6858 standby bölümü çalışmıyorsa güç kaynağı PS-ON komutuna cevap vermez.
- Optokuplör ve 431 referans yapıları bozulduğunda regülasyon kararsız hale gelebilir.
- PS222S koruma bölümü arızalıysa güç kaynağı açılıp kapanabilir veya PG oluşmayabilir.
- Sekonder doğrultucu diyotlar ve filtre kondansatörleri yük altında voltaj düşümüne neden olabilir.
- +12V şönt dirençleri ve OCP hattı arızalıysa yanlış koruma tetiklenebilir.
CM6800G SG6858 PS222S Chieftec ATX CFT500-A12S 500W PFC şeması, modern sayılabilecek ATX güç kaynaklarının çalışma mantığını anlamak için oldukça faydalı bir örnektir.
Bu devrede aktif PFC, kombine PFC + PWM kontrolü, ayrı 5V standby katı, çoklu +12V izleme ve PS222S koruma yapısı birlikte görülmektedir.
Bu nedenle bu güç kaynağı sadece etiket gücü yüksek bir model olarak değil, aynı zamanda topolojisi açısından da öğretici bir şema örneğidir.
Onarım sırasında giriş filtresi, PFC katı, standby bölümü, ana PWM kısmı, sekonder doğrultma ve koruma entegresi birlikte değerlendirilmelidir.
