Bestec ATX-400W(PFC) şeması, aktif PFC katı, ayrı standby beslemesi, çok çıkışlı sekonder yapısı ve ek koruma blokları ile klasik ATX güç kaynaklarından daha gelişmiş bir yapıyı göstermektedir. Şemada aktif PFC tarafında ICE1PCS01, ana SMPS kontrolünde UC3842 ve yardımcı gözetim katlarında LM339 ile LM358 benzeri yapılar birlikte kullanılmıştır.
Bestec ATX 400W Şematik
İçerik
Bestec ATX-400W(PFC) Güç Kaynağının Genel Yapısı
Bu güç kaynağı giriş EMI filtresi, köprü doğrultucu, aktif PFC katı, ana anahtarlama bölümü, sekonder doğrultma hattı, standby beslemesi ve PS-ON / PG kontrol blokları şeklinde okunabilir.
Yapının en dikkat çekici tarafı, klasik yarım köprü ATX kaynaklara göre daha düzenli ayrılmış olmasıdır.
Bu da tamir sırasında arızayı blok blok ayırmayı kolaylaştırır.
Genel çalışma mantığı açısından bu şema, anahtarlamalı güç kaynakları SMPS yapısının ATX sınıfındaki daha olgun örneklerinden biridir.
PSU Primer Tarafta Teknik İnceleme
230V Giriş filtresi EMI ve doğrultma bölümü
AC girişten sonra EMI filtre, sigorta, NTC ve köprü doğrultucu bölümü yer almaktadır.
Doğrultma sonrasında yüksek voltaj DC bara oluşur ve bu enerji önce aktif PFC katına, ardından ana güç bölümüne aktarılır.
Bu bölümde köprü diyot, NTC, sigorta veya ana filtre kondansatörlerinde sorun varsa çalışmaz.
Eski ATX güç kaynaklarında ilk kontrol edilmesi gereken yerlerden biri her zaman primer DC hattıdır.
ICE1PCS01 ile aktif PFC katı
Şemada ICE1PCS01 etrafında kurulan kontrol bölümü, MOSFET anahtarlama elemanları ve PFC bobini ile birlikte aktif PFC görevini üstlenmektedir.
Bu kat, doğrultulan AC gerilimi daha düzgün bir bara seviyesine taşımaya ve güç faktörünü iyileştirmeye yardımcı olur.
Bu nedenle ana güç katı çalışmasa bile önce PFC tarafında sorun olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Aktif PFC mantığını ayrı olarak incelemek isteyenler için Tek Fazlı Doğrultucu Devrelerde PFC Teknikleri yazısı doğal bir geçiş sayfasıdır.
UC3842 ile ana SMPS kontrolü
Ana SMPS bölümünde UC3842 tabanlı PWM kontrol yapısı görülmektedir.
Bu entegre, osilatör, akım algılama ve anahtarlama sürme mantığını yönetmektedir.
UC384x ailesi ATX kaynaklarda, adaptörlerde ve DC-DC dönüştürücülerde çok sık kullanıldığı için bu bölümün mantığını anlamak arıza teşhisini ciddi biçimde kolaylaştırır.
UC384x serisinin çalışma mantığını ayrı okumak isteyenler için UC3843 SMPS PWM Kontrol Entegresi yazısı da faydalı olabilir.
Sekonder Çıkışlar ve Regülasyon Yapısı
Sekonder tarafta +3.3V, +5V, +12V, -12V, -5V ve +5VSB hatları ayrı doğrultma ve filtreleme elemanları ile oluşturulmuştur.
+12V hattı iki ayrı kola ayrılmış görünmektedir.
Bu da yük dağılımını daha dengeli tutmak için kullanılan ATX12V yaklaşımına uygundur.
Bu yapı, bilgisayar güç kaynaklarında görülen çoklu çıkış mantığının tipik örneklerinden biridir.
Konunun daha temel tarafını okumak isteyenler için DC-DC dönüştürücü nedir yazısı uygun bir kavramsal geçiş sağlar.
3.3V hattı ve sense düzeltmesi
Şemada +3.3V hattı için ayrı regülasyon ve sense hattı bulunmaktadır.
Bu yapı, kablo kayıpları ve yük değişimlerinden kaynaklanan sapmaları azaltmak için kullanılır.
+3.3V hattı düşükse yalnız sekonder doğrultucu ve kondansatörlere değil, yardımcı regülasyon transistorlerine, TL431 çevresine ve sense hattına da bakmak gerekir.
ATX Standby Güç Kaynağı ve Yardımcı Bölümler
Standby katı ana güç bölümünden bağımsız çalışmaktadır.
Şemada optokuplör geri beslemesi ve ayrı küçük trafo yapısı ile +5VSB hattı oluşturulmuştur.
+5VSB hattı olmadığı zaman cihaz çoğu zaman tamamen ölü görünür.
Bu nedenle ilk bakılması gereken noktalardan biri standby katıdır.
Standby gerilimi düzgün olduğu hâlde ana çıkışlar yoksa arıza doğrudan primer güç katında olmak zorunda değildir.
PS-ON hattı, PG üretimi ve küçük sinyal kontrol ağı da ayrıca değerlendirilmelidir.
PS-ON, PG ve Fan Kontrol Kısmı
Şemada PS-ON ve PG hatları ayrı kontrol ağı üzerinden işlenmektedir.
Güç kaynağı anakarttan gelen açma komutunu PS-ON hattı ile değerlendirir, çıkışlar kararlı hâle geldiğinde de PG sinyalini üretir.
Sağ alt bölümde fan sürme kısmı da ayrıca gösterilmiştir.
Bu kısım sıcaklık ya da yardımcı kontrol hattına göre fan hızını ayarlamaya yarar.
Fan kontrol mantığını ayrı örneklerle görmek isteyenler için 7805 Regülatör ile Fan Kontrolü yazısı da faydalı olabilir.
Arıza Tespiti İçin Dikkat Edilecek Noktalar
- Cihaz tamamen ölü ise: sigorta, köprü doğrultucu, NTC, primer filtre kondansatörleri ve standby bölümü kontrol edilmelidir.
- +5VSB yoksa: standby kontrol hattı, yardımcı trafo, optokuplör, doğrultucu diyotlar ve geri besleme ağı incelenmelidir.
- +5VSB var ama ana çıkışlar yoksa: PS-ON hattı, kontrol ağı, aktif PFC bölümü ve sekonder doğrultma hattı birlikte değerlendirilmelidir.
- PFC bara oluşmuyorsa: ICE1PCS01 çevresi, MOSFET, PFC bobini ve ilgili hızlı diyotlar ölçülmelidir.
- +3.3V düşükse: sense hattı, yardımcı regülasyon elemanları ve filtre kondansatörleri gözden geçirilmelidir.
- PG oluşmuyorsa: PG hattındaki küçük transistorler, zenerler ve algılama dirençleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Bestec ATX-400W(PFC), aktif PFC içeren, ayrı standby katına sahip ve çoklu çıkış yapısı daha net ayrılmış ATX güç kaynaklarından biridir.
ICE1PCS01 ile aktif PFC, UC3842 ile ana SMPS kontrolü ve sekonder tarafta 3.3V sense düzeltmesi birlikte kullanıldığı için hem şema analizi hem de tamir yaklaşımı açısından öğretici bir örnek sunar.
Bu tip kaynaklarda en doğru yöntem; giriş filtresi, aktif PFC, standby, sekonder doğrultma ve kontrol bloklarını birbirinden ayırarak adım adım ölçüm yapmaktır.
