ATX SMPS şeması, Colors iT marka 350U-SCE model bilgisayar güç kaynağının iç yapısını incelemek isteyenler için yararlı bir referanstır. Etiket bilgilerine göre bu güç kaynağı 230VAC giriş ile çalışmakta ve klasik ATX çıkış hatlarını üretmektedir. Şema üzerinde ana SMPS kontrol kısmı, standby besleme, geri besleme ve çıkış filtreleme bölümleri açık şekilde görülebilmektedir.
Bu tür devre şemaları özellikle ATX güç kaynağı tamiri, çıkış hatlarının takibi, kontrol entegrelerinin görevlerinin anlaşılması ve benzer SMPS tasarımları arasında karşılaştırma yapmak için faydalıdır.
UC3842 M605 KA339 ATX SMPS Şeması
İçerik
Etiket Üzerindeki Çıkış Değerleri
Etiket üzerinde yer alan bilgilere göre güç kaynağının başlıca çıkış hatları aşağıdaki gibidir:
- +3.3V: 20A
- +5V: 30A
- +12V: 20A
- -5V: 0.5A
- -12V: 0.8A
- +5VSB: 2.5A
Etiket üzerinde ayrıca 400W ibaresi de yer almaktadır.
Bu yüzden içerik, hem 350U-SCE model tanımı hem de etiket tarafındaki toplam güç bilgisi açısından dikkat çekmektedir.
Şemada Görülen Ana Yapı
Şema incelendiğinde bunun klasik çok çıkışlı bir ATX SMPS yapısı olduğu görülür.
Giriş tarafında şebeke filtresi, köprü doğrultucu ve primer besleme hattı bulunur.
Orta bölümde anahtarlama ve kontrol katı yer alırken, sağ tarafta sekonder doğrultma ve çıkış filtreleme bölümleri görülmektedir.
- Giriş bölümü: EMI filtre, doğrultma ve primer besleme
- Ana kontrol: UC3842 tabanlı SMPS kontrol yapısı
- Yardımcı kontrol: M605 ve KA339 ile oluşturulan destek / gözetim bölümleri
- Geri besleme: Optokuplör ve referans elemanları ile izole kontrol
- Çıkışlar: +3.3V, +5V, +12V, -5V, -12V, +5VSB
UC3842, M605 ve KA339 Bölümleri
Bu güç kaynağında UC3842 ana SMPS kontrol tarafında yer alan temel PWM kontrol entegresi olarak öne çıkmaktadır.
Şemada ayrıca M605 ve KA339 entegreleri de görülmektedir.
Bu yardımcı bölümler genellikle standby, açma-kapama kontrolü, gözetim ve çıkış denetimi tarafında görev alır.
Şema üzerinde PS-ON, PG ve +5VSB hatlarının ayrı olarak gösterilmiş olması, bunun tipik bir ATX denetim yapısına sahip olduğunu gösterir.
Bu sayede anakart ile haberleşen açma-kapama ve güç hazır sinyalleri de takip edilebilir.
Geri Besleme ve Regülasyon Yapısı
Şemada PC817 optokuplörler ve TL431 referans elemanı da görülmektedir.
Bu yapı, çıkış gerilimlerinin izole şekilde primer tarafa geri bildirilmesini sağlar.
SMPS devrelerinde bu bölüm oldukça önemlidir çünkü çıkış voltajlarının kararlı kalması doğrudan geri besleme hattının doğru çalışmasına bağlıdır.
Şemada dikkat çeken bölümler
- +5V standby bölümü
- PS-ON açma kapama kontrolü
- PG (power good) hattı
- Optokuplörlü geri besleme yapısı
- TL431 ile çıkış referans kontrolü
Sekonder Çıkış ve Fan Kontrol Bölümü
Sekonder tarafta farklı gerilim hatları için doğrultma diyotları, bobinler ve filtre kondansatörleri ayrı ayrı gösterilmiştir.
Ayrıca şemanın sağ üst tarafında fan kontrol bölümü de yer almaktadır.
Bu kısım, güç kaynağının sıcaklık veya yük durumuna göre fan sürmesini sağlayan yardımcı bir kontrol devresi olarak değerlendirilebilir.
Bu yönüyle şema yalnızca arıza takibi için değil, aynı zamanda ATX çıkış filtreleme yapısını, farklı voltaj hatlarının nasıl üretildiğini ve soğutma kontrolünün nasıl eklendiğini anlamak için de yararlıdır.
Şema Neden Faydalı?
Bu tür ayrıntılı ATX şemaları aşağıdaki konularda büyük kolaylık sağlar:
- Arızalı ATX güç kaynaklarında primer ve sekonder bölüm ayrımını yapma
- Standby hattı ile ana çıkışların ilişkisini anlama
- PS-ON ve PG hatlarını takip etme
- UC3842 tabanlı kontrol yapısını inceleme
- Fan kontrol ve çıkış filtreleme yapısını karşılaştırma
Dikkat Edilmesi Gerekenler
ATX SMPS devreleri doğrudan şebeke gerilimi ile çalıştığı için primer tarafta tehlikeli seviyede gerilim bulunur.
Bu nedenle ölçüm ve tamir işlemlerinde dikkatli olunmalıdır.
- Primer taraf doğrudan şebekeye bağlıdır.
- Filtre kondansatörleri enerji kesildikten sonra da gerilim tutabilir.
- Şema üzerinden çalışma yapılırken primer ve sekonder toprak referansları karıştırılmamalıdır.
- Deneysel çalışma yapılacaksa izolasyon ve güvenlik önlemleri mutlaka alınmalıdır.
ATX SMPS UC3842 M605 KA339 Colors iT 350USCE Switching Power EN60950 ac input: 230vac 10amp 50hz-60hz dc output power 3.3v 20a 5v 30a 12v 20a -12v 800ma -5v 500ma 5v stantby 2500ma 400 Watt intel pentium 4 amd athlon
