ATX SMPS TL494 güç kaynağı şeması, Octek X25D / Pro-V AP-3-1 serisi yaklaşık 250W ATX bilgisayar güç kaynaklarının yapısını incelemek isteyenler için faydalı bir referanstır. İçerikte yer alan etiket görselleri ve devre şeması, bu güç kaynağının farklı marka baskılarıyla üretilmiş benzer versiyonlarını göstermektedir.
Bu tür şemalar özellikle ATX SMPS tamiri, çıkış hatlarının takibi, TL494 kontrol yapısının incelenmesi ve klasik PC güç kaynaklarının çalışma mantığını anlamak için oldukça yararlıdır.
Benzer bir şemaya daha bakmak isterseniz TL494 Power Master Switching Power Supply LP-8 SMPS ATX içeriği de konuya yakın bir örnektir.
ATX SMPS Devre Şeması
İçerik
Devrenin Genel Yapısı
Şemaya bakıldığında güç kaynağının klasik bir TL494 tabanlı ATX SMPS yapısına sahip olduğu görülmektedir.
Giriş kısmında şebeke filtreleme elemanları, köprü doğrultucu ve ana filtre kondansatörleri bulunurken; orta bölümde PWM kontrol, sürücü katı ve anahtarlama transistörleri yer almaktadır.
Çıkış tarafında ise farklı gerilim hatları için doğrultma ve filtreleme bölümleri görülür.
- Kontrol entegresi: TL494
- Giriş: 100-240V AC
- Yapı: ATX tipi çok çıkışlı SMPS
- Standby hattı: +5VSB
- Kontrol hattı: PS-ON
Giriş Katı ve Primer Bölüm
Şemanın giriş kısmında bobinler, X tipi kondansatörler ve EMI filtre elemanları yer almaktadır.
Bu bölüm, şebekeden gelen parazitleri bastırmak ve güç kaynağının girişini korumak için kullanılır.
Sonrasında köprü diyot ile AC gerilim doğrultulur ve iki adet büyük filtre kondansatörü ile primer besleme hattı oluşturulur.
Primer tarafta anahtarlama bölümünde E13009 güç transistörleri görülmektedir.
Bu transistörler, TL494 çevresindeki sürücü katı yardımıyla yüksek frekansta çalıştırılarak ana trafonun primer sargısını sürer.
TL494 Kontrol ve Sürücü Katı
Devrenin merkezinde yer alan TL494, PWM kontrolünü sağlayan ana entegredir.
Bu entegre çıkış gerilimlerini geri besleme hattı üzerinden izler ve darbe genişliğini buna göre ayarlar.
Şemada ayrıca C945 ve A733 gibi küçük sinyal transistörleri ile oluşturulmuş yardımcı sürücü ve kontrol bölümleri de görülmektedir.
Bu yapı sayesinde güç kaynağı yük durumuna göre regülasyon yapabilir. Aynı zamanda PS-ON hattı üzerinden açma-kapama kontrolü ve +5V standby hattı ile bekleme beslemesi de sağlanır.
Şemada dikkat çeken bölümler
- TL494 PWM kontrol devresi
- PS-ON kontrol bölümü
- +5VSB standby hattı
- Sürücü transistörleri ve anahtarlama transistörleri
- Çok çıkışlı sekonder doğrultma ve filtreleme yapısı
ATX Çıkış Hatları
Şemada ve etiket görsellerinde klasik ATX güç kaynağına ait birden fazla çıkış hattı görülmektedir.
Bunlar bilgisayar anakartı ve çevre birimlerini beslemek için kullanılır.
- +3.3V
- +5V
- +12V
- -5V
- -12V
- +5VSB
- Fan çıkışı
Bu yönüyle şema, sadece tamir için değil, aynı zamanda ATX kablo renkleri, çıkış hatları ve farklı voltajların hangi bölümden üretildiğini anlamak için de işe yarar. ATX güç kaynaklarının genel kümesine bakmak isterseniz ATX SMPS şemaları etiketi altında benzer içerikler de bulunur.
Şema Neden Faydalı?
Bu tip ayrıntılı şemalar sayesinde aşağıdaki konular daha kolay analiz edilebilir:
- Arızalı ATX güç kaynaklarında primer ve sekonder bölüm takibi
- TL494 ile kurulan geri besleme ve PWM mantığının incelenmesi
- +5VSB ve PS-ON çalışma yapısının anlaşılması
- Çıkış doğrultucu diyotlar, bobinler ve filtre kondansatörlerinin görevlerinin görülmesi
- Benzer ATX SMPS devreleri arasında karşılaştırma yapılması
Dikkat Edilmesi Gerekenler
ATX SMPS devreleri doğrudan şebeke gerilimi ile çalıştığı için şema üzerinde çalışma yapılırken dikkatli olunmalıdır.
Primer tarafta yüksek gerilim bulunduğundan özellikle kondansatörlerin dolu kalabileceği unutulmamalıdır.
- Primer bölüm tehlikelidir ve doğrudan şebekeye bağlıdır.
- Filtre kondansatörleri enerji kesildikten sonra da bir süre gerilim tutabilir.
- Deneysel çalışma yapılacaksa izolasyon ve güvenlik önlemleri mutlaka alınmalıdır.
- Bu tür güç kaynaklarında ölçüm yaparken şase ve primer referansları karıştırılmamalıdır.
