Seventeam ST-230WHF 230W ATX SMPS, klasik bilgisayar güç kaynakları arasında yer alan ve kontrol bölümünde TL494 PWM entegresi ile LM339 karşılaştırıcı kullanılan bir yapıdır. Eski tip ATX güç kaynaklarının çalışma mantığını anlamak, arıza takibi yapmak ve benzer şemaları karşılaştırmak için faydalı bir örnektir.
Bu tip devreler giriş filtreleme, doğrultma, yüksek frekanslı anahtarlama, geri besleme ve çoklu çıkış üretme yapısını tek şema üzerinde görmek açısından oldukça öğreticidir.
Benzer yapıda başka bir örnek incelemek isterseniz Green Tech TL494 300W PFC P4 ATX Güç kaynağı şeması yazısına da bakılabilir.
Seventeam ST230WHF 230W Şeması
İçerik
Teknik Özellikler
- Model: Seventeam ST-230WHF
- Toplam güç: 230 Watt
- Kontrol entegreleri: TL494, LM339
- Trafo yapısı: EI33, EI16
- AC giriş: 115V / 230V AC seçilebilir yapı
- Frekans: 50-60Hz
- +5V çıkış: 16A
- +12V çıkış: 12A
- -5V çıkış: 0.3A
- -12V çıkış: 0.5A
Devrenin Çalışma Mantığı
Şemaya bakıldığında giriş bölümünde sigorta, EMI filtre elemanları, NTC ve köprü doğrultucu yer aldığı görülür.
Bu bölümün görevi şebekeden gelen AC gerilimi filtrelemek ve doğrultmaktır.
Sonrasında primer tarafta anahtarlama bölümü devreye girer ve yüksek frekansta çalışan SMPS trafosu üzerinden enerji sekonder tarafa aktarılır.
ATX güç kaynaklarında elde edilen çıkışlar tek bir hatla sınırlı değildir.
Aynı trafo üzerinden farklı sargılarla +5V, +12V, -5V ve -12V gibi çıkışlar üretilir.
Bu yapı, bilgisayar donanımının farklı besleme ihtiyaçlarını karşılamak için tasarlanmıştır.
TL494 Ne İş Yapar?
TL494, bu güç kaynağının ana PWM kontrol entegresidir.
Osilatör yapısı, hata amplifikatörleri ve darbe genişlik kontrol bölümü sayesinde anahtarlama transistörlerinin ne şekilde sürüleceğini belirler.
Çıkış voltajı değiştiğinde geri besleme bilgisine göre PWM oranı da değişir ve böylece regülasyon sağlanır.
LM339 Ne İş Yapar?
LM339 karşılaştırıcı entegresi ise koruma ve izleme bölümünde önemli görev üstlenir.
Aşırı akım, aşırı voltaj ve power good benzeri kontrol işlevleri bu bölüm üzerinden takip edilir.
Özellikle ATX güç kaynaklarında sistemin sağlıklı başlatılması ve hata durumunda kapanma davranışı için bu yapı önemlidir.
Çıkış Hatları ve Kullanım Alanları
- +5V hattı, eski anakartlar ve dijital devreler için temel çıkışlardan biridir.
- +12V hattı, fanlar, disk motorları ve farklı yardımcı yükler için kullanılır.
- -5V hattı, eski standart ATX yapılarında bazı özel devreler için bulunur.
- -12V hattı, düşük akımlı yardımcı besleme ihtiyaçlarında görev alır.
Bazı eski ATX güç kaynaklarında +5V hattı ana referans çıkış olarak daha kritik kabul edilir.
Bu nedenle yük dengesi bozulduğunda diğer çıkışlarda da sapma görülebilir.
Tamir ve Kontrol Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Giriş sigortası ve köprü diyot öncelikle kontrol edilmelidir.
- Ana filtre kondansatörleri zayıflamışsa güç kaynağı kararsız çalışabilir.
- TL494 besleme hattı oluşmuyorsa sürme darbeleri başlamaz.
- LM339 çevresi hatalıysa power good veya koruma bölümü düzgün çalışmayabilir.
- Sekonder doğrultucu diyotlar ve çıkış kondansatörleri yük altında voltaj düşümüne neden olabilir.
- Optokuplör ve geri besleme hattı bozulduğunda çıkışlar olması gereken değerden sapabilir.
Seventeam TL494 LM339 ATX ST-230WHF 230W SMPS şeması, klasik ATX bilgisayar güç kaynaklarının yapısını anlamak için yararlı bir kaynaktır.
TL494 ile PWM kontrolünün, LM339 ile koruma ve izleme bölümünün nasıl birlikte çalıştığını görmek isteyenler için bu devre oldukça açıklayıcıdır.
Eski bilgisayar güç kaynaklarının onarımında, benzer topolojileri tanımak arıza tespitini kolaylaştırır.
Özellikle giriş filtresi, sürücü bölümü, geri besleme hattı ve sekonder doğrultma katı birlikte değerlendirilmelidir.
