MC145026 MC145027 ile Kumandalı Röle Kontrol

MC145026 ve MC145027 ile 4 Kanallı Uzaktan Kumandalı Röle Kontrol Devresi. Bu devre, 433.92MHz bandında çalışan 4 kanallı bir uzaktan kumanda ve röle kontrol sistemidir. Yapının merkezinde verici tarafında MC145026, alıcı tarafında ise MC145027 bulunur. RF aktarımı için TX-SAW433 verici modülü ile RX-BC-NBK433 alıcı modülü kullanılmıştır. Çıkışın 4 röle ile verilmiş olması, devrenin sadece tek bir amaç için değil, çok farklı uzaktan kontrol uygulamalarında da kullanılabilmesini sağlar.

Devre açık alanda uzun mesafede çalışabilecek şekilde düşünülmüştür.

Betonarme yapılarda menzil doğal olarak düşse de, kısa ve orta mesafeli röle kontrol, kapı kontrolü, motor sürme, yardımcı kontaktör tetikleme ve genel amaçlı uzaktan anahtarlama işleri için kullanışlı bir yapı sunar.

Devrenin genel çalışma mantığı

Sistemde verici üzerindeki butonlardan biri basıldığında, ilgili kanal bilgisi MC145026 tarafından kodlanır ve TX-SAW433 modülü üzerinden gönderilir.

Alıcı tarafta RX-BC-NBK433 modülü bu bilgiyi alır, MC145027 kodu çözer ve doğru adres eşleşmesi varsa ilgili kanal çıkışını aktif eder.

Böylece seçilen röle kısa süreli ya da istenirse kalıcı mantıkta sürülebilir.

Bu yapı, PIC tabanlı daha gelişmiş RF uygulamalarına geçmeden önce temel bir kablosuz kanal anahtarlama sistemi kurmak için iyi bir başlangıç noktasıdır.

Bu konuda PIC16F628 ile RF kodlayıcı ve kod çözücü tasarımı da doğal bir devam örneği olabilir.

Verici bölümü

Verici tarafı oldukça sade kurulmuştur. MC145026 trinary kodlayıcı olarak görev yapar.

Adres girişleri kısa devre şöntleri ile ayarlanır ve verici ile alıcıda aynı adres yapısı seçilmelidir.

Bu entegre adres pinlerini üç farklı durumda kullanabildiği için toplam 243 farklı adres kombinasyonu elde edilebilir.

Bu da aynı ortamda birden fazla benzer cihazın çalıştırılmasında karışıklık riskini azaltır.

Butonlardan herhangi birine basıldığında verici aktif hale gelir, gösterge LED’i yanar ve verici modülünün beslemesi devreye girer.

Böylece boşta gereksiz akım çekilmez. Yapının düşük bekleme tüketimiyle çalışması, pil ömrü açısından önemli bir avantajdır.

Şemada R1, R2 ve C6 ile RC osilatör ayarı yapılmıştır. Anten uzunluğu ise pratikte önemli bir ayrıntıdır.

Kağıt üzerinde önerilen uzunluk ile gerçek kullanımda en iyi sonucu veren uzunluk her zaman aynı olmayabilir.

Bu nedenle anten boyu, kutu yapısı ve kullanım alanına göre deneme yapılarak seçilmelidir.

Alıcı bölümü

Alıcı tarafında gelen RF bilgi önce RX-BC-NBK433 modülünde alınır, ardından MC145027 tarafından çözülür.

Doğru adres algılandığında ilgili kanal çıkışı oluşur. Devrede röleleri doğrudan entegre çıkışına bağlamak yerine BC327 ve BC337 transistörleri ile sürme katı kurulmuştur.

Böylece hem lojik seviye uyumu sağlanır hem de röle bobin akımı güvenli biçimde anahtarlanır.

Besleme tarafında giriş gerilimi 7805 ile 5V seviyesine düşürülerek tüm lojik yapı beslenir.

Röle hatlarında ters gerilim bastırma diyotları da yer alır. Bu bölüm, röleli devrelerde hem entegre çıkışlarını hem de sürücü transistörlerini korumak için gereklidir.

Şemadaki önemli ayrıntılardan biri, T5 transistörüdür.

Bu transistör sayesinde röleler sadece verici butonuna basılı tutulduğu sürece aktif kalır. Çünkü MC145027 son durum bilgisini hafızasında tutabildiği için, bu ek kat kullanılmazsa çıkışların davranışı farklı olabilir.

Sürekli tutmalı yapı isteniyorsa bu bölüm devre mantığına göre yeniden düzenlenebilir.

4 kanal yapının avantajı

Devrenin 4 kanallı tasarlanmış olması önemli bir kullanım esnekliği sağlar. Her kanal bağımsız röle çıkışına sahip olduğu için tek bir vericiyle dört ayrı yük kontrol edilebilir.

Örneğin bir kapı yön kontrolü, iki farklı kontaktör, bir aydınlatma hattı ve yardımcı alarm çıkışı tek sistem içinde toplanabilir.

Aynı anda birden fazla butona basılabilmesi de bazı senaryolarda avantaj sağlar.

Benzer uzaktan cihaz kontrol mantığını farklı haberleşme ortamlarında görmek isteyenler için PIC16F84 ve CM8870 ile telefon üzerinden uzaktan cihaz kontrolü de ilgi çekici bir örnektir.

Verici 08 ve alıcı 08 sürümleri

Projede ilk sürümün yanında geliştirilmiş 08 versiyonları da bulunuyor. Verici 08 tarafında daha uygun buton yapısı, daha düzenli kutu yerleşimi ve 433.92MHz için hazır anten kullanımı öne çıkıyor.

Alıcı 08 tarafında ise röle yapısı değiştirilmiş, daha güçlü röle kullanılmış ve kart yerleşimi buna göre yeniden düzenlenmiştir.

Bu güncelleme, yalnızca şema değişikliği değil, sahadaki kullanım tecrübesinin de devreye işlendiğini gösterir.

Tozdan korunma, kutuya uygun mekanik yerleşim, LED göstergelerin dışarıdan görülebilmesi ve röle dayanımı gibi ayrıntılar, bu tip röleli uzaktan kontrol sistemlerinde teoriden daha önemlidir.

Kullanım sırasında dikkat edilmesi gerekenler

• Verici ve alıcı adres jumper ayarları birebir aynı olmalıdır.
• Röle kontakları yüksek akımlı yükleri doğrudan taşımayacaksa ek kontaktör veya ara röle kullanılmalıdır.
• 433.92MHz anten boyu, yerleşimi ve kutu içi konumu menzili doğrudan etkiler.
• Alıcı çıkışları ağır endüktif yükleri sürecekse röle kontak dayanımı ayrıca kontrol edilmelidir.
• Betonarme ve metal yoğun ortamlarda açık alan menzili beklenmemelidir.

Pratikte öne çıkan noktalar

Bu projede yalnızca teorik bir şema yoktur; gerçek kullanımda karşılaşılan sorunlara göre bazı revizyonlar da yapılmıştır.

Anten boyu denemeleri, yanlış kondansatör değerleri yüzünden ilk çalıştırma sorunları, röle mantık seviyesini çevirmek için ek PNP transistor kullanılması ve ağır yüklerde röle kontaklarının zarar görebilmesi gibi ayrıntılar, devrenin saha tarafını daha anlaşılır hale getirir.

Özellikle röle çıkışlarının zamanla daha güçlü ara rölelerle desteklenmesi, bu tip uzaktan kontrol kartlarının doğrudan güç devresi olarak değil, bir kontrol katı olarak düşünülmesi gerektiğini gösterir.

Web tabanlı veya daha karmaşık röle yönetimi görmek isteyenler için ATmega32 web sunucu ve röle kontrol uygulaması da farklı bir yaklaşım sunar.

Malzeme yapısı

Verici bölümünde temel olarak MC145026, TX-SAW433, BC807, 1N4148 diyotlar, adres jumperları, butonlar ve düşük gerilimli pil beslemesi kullanılmıştır.

Alıcı bölümünde ise MC145027, RX-BC-NBK433, 7805, BC327, BC337, 1N4007 diyotlar ve 5V röleler yer alır.

Bu yapı, eski ama hâlâ öğretici olan diskret kodlayıcı-kod çözücü mantığını görmek için güzel bir örnektir.

Mikrodenetleyici kullanmadan güvenilir çalışan çok kanallı bir röle kontrol devresi kurulabilmesi, bu projenin en güçlü taraflarından biridir.

MC145026 ve MC145027 ile hazırlanmış bu 4 kanallı uzaktan kumandalı röle kontrol devresi, hem öğretici hem de gerçek kullanım için uygun bir tasarımdır.

433.92MHz Aurel modülleriyle birlikte kullanıldığında montajı nispeten kolay, adresleme yapısı esnek ve röle çıkışları sayesinde çok amaçlıdır.

Basit bir RF anahtarlama devresi arayanlar için doğrudan uygulanabilir, geliştirmeye açık ve sahada denenmiş bir çözümdür.

Kaynak: paja-trb.cz/konstrukce/dalkove_ovladani_433.html