Peltier Termoelektrik Soğutucu Nedir Nasıl Çalışır
Hazırlayanlar: Seyit AHMET İNAN, İzzet KARA, Arif KOYUN – Emeği geçen Kişilere Teşekkürler
1834’de Peltier iki metalin ekleminde bir akım geçirildiğinde, akım bir yönde aktığında eklemde ısının yutulduğunu, akımın yöne ters çevrildiğinde ise ısının açığa çıktığını bulmuştur. Yarı iletken halinde elektron enerji farkı daha büyük olabilir ve eklemde daha yüksek e.m.k meydana getirir.
Bu e.m.k’in boyutu sadece eklemi meydana getiren malzemeye değil, eklemin sıcaklığına da bağlıdır Peltier etkisinde faydalanarak Peltier effect p-n eklemlerininin seri olarak bağlanmasıyla TEC Termo elektrik soğutucu modül oluşturulur.
TEC özellikle yeni nesil bilgisayar işlemcilerinin soğutulmasında ve araç tipi buzdolaplarının yapımında kullanılır. Bağlantı uçlarına DC akım uygulandığı zaman, bir yüzey soğurken diğer yüzey ısınır. Watt olarak güçlerine ve boyutlarına göre çeşitli tip ve modellerde üretilir.
Örnek: Peltier CPU Soğutucu üzerinde Kullanımı
TEC modülün iki yüzünün faklı sıcaklıklarda olması, ve akımın yönünün değiştirilmeyle yüzey sıcaklıklarının da değişmesi, katılarda ısı iletim katsayısını hesaplanmasında kullanılabilecek bir özelliktir.
Üzerinde çalışılan TEC-12706T125 TEC modülünün boyutları 4 x 4 cm boyutlarındadır. Modüle Vmax 15.4 Volt DC gerilim ve Imax=6 Amper akım uygulandığında modül Q=51.4 watt ısı enerjisi elde edilir. Oda şartlarında ?T=70 °C sıcaklık ortaya çıkar. Termo elektrik modülün bilinen Q değeri ve üzerine verilen DC gerilim ile ?T=70 °C kadar ısınması, katı cisimlerin ısı iletim katsayısının bulunmasında kullanılacak deney cihazının temelini oluşturur.
Isı iletim Katsayısı
Isı geçişi fiziksel bir olaydır ve ısı geçiş şekilleri aşağıdaki gibidir;
A- İLETİM: Bu ısı geçişi türünde, ısı bir katı ya da durgun bir akışkan içinde iletilir. İletim katılarda moleküllerin titreşim ve serbest elektronların hareketi ile olurken akışkanlarda moleküler difüzyon yolu ile meydana gelir.
Isı iletimi temel kanunu FOURIER tarafından verilmiştir. Bu kanuna göre iletilen ısı miktarı, ısı akışına dik doğrultudaki ısı akış alanı ve ısı akışı doğrultusundaki sıcaklık gradyanı ile doğru orantılıdır. Bu kanunla kapalı bir şekilde ortaya çıkan orantı sabiti ise ısı iletim katsayısı adını alır.
Isı iletim Katsayısı
B- TAŞINIM: Bu tür ısı geçişinde ısı bir akışkanın hareketi yardımıyla taşınır. İçinde durgun hava bulunan bir ortama yüzeyleri sıcak olan bir cisim konduğunda bir hava hareketi oluşur. Bu hareket dünyanın çekim alanında yoğunluk farklarından doğar. Bu akışa ve buradaki ısı taşınımına doğal taşınım denir.
C- IŞINIM: Eğer farklı sıcaklıklardaki iki cisim içinde mutlak vakum olan bir ortamla birbirinden ayrılmış olsalar ve bu cisimlerin birbirini gören yüzeyleri dışındaki diğer yüzeyleri adyabatik olarak yalıtılmış olsa bile zamanla bu cisimlerin sıcaklığının birbirine eşitlendiği yani aralarında bir enerji alışverişi olduğu gözlenir. Bu ısı geçişi türüne ısı ışınımı denir. Isı ışınımı elektromanyetik ışınım olayının bir parçasıdır.
Burada enerji atomaltı parçacıklarının yayınımı ile taşınır. Bu yayınım cismin sıcaklık düzeyinin yükseltilmesi ile artar. Mutlak sıfır sıcaklığının üzerinde her sıcaklıkta cisimlerin ışınım yaptığı bilinmektedir.
Kaynak dosya: peltier-termoelektrik-sogutucu-nedir-nasil-calisir.rar
Yazar: gevv
Yazarımızın 320volt.com Blog üzerinde şu an okuduğunuz yazı dahil 1893 yazısı bulunmaktadır. Yazarımız hakkında bilgileri ve diğer yazılarını görmek için bakınız; gevv
Yazılar e-postanıza gönderilsin
merhaba:
süper bişey…peki istanbulda bulma ihtimalimiz varmı…..
kadıköy yazıcıoğlu handa var karaköy selanik ve abet handa bir kaç dükkanda görmüştüm
[...] cpu sogutucusu ve fan ile değişik bir uygulama daha önce peltier hakkında detaylı bir gi bu yazıda [...]
:) Süper. Yalnız voltaj benim kafama yatmıyor bende 500 mA 12 v adaptör var ama kaldırır mı ki :S
ya arkadaşalr bu tec in fiyatı nedir ben kayserideyim vede burda yoktur babam sürekli istanbul a gidiyor ama değer mi ki 2 gün yol kahrı çekilirmi
50w peltier 16…25ytl arası
2 gün önce karaköyde ömer ebed handan aldım 5x5cm 72W 20 ytl
test etim süper çalışıyor ama bir sorun var 12V ta 6A akım çekiyor buda çok fazla geldi bana cpu için ek bir ups ile çakıştırılabilir
ben büyük bir soğutucu ve fan yardımıyla -48 dereceyi gördüm suyu anında donduruyor sıcaklık ise 90 dereceden yukarı cıkmaya korktum ama yeter bir sıcaklık
paylaşım güzel. yakınlarda bunun yeni versiyonu çıkacak, hocamız yaptığı çalışmanın patentini almaya çalışıyo. baya bir yenilik var. yeni tasarımda artık fan olmayacak, işlemci üzerinde kullanılacak özel bir yarıiltken maddenin içinden geçen vakumlu hava yardımıyla işlemci üzerindeki fandan ve gürültüden kurtuluyorsunuz. İşlemci üzerindeki tüm transistörler uzun süre kullanılsa bile (işlemcinin en yüksek sıcaklığı) işlemci sıcaklığı 25 santigrat dereceyi geçmiyor. ayrıca bu tasarım için birde bios gibi pcı card tasarlanıyor ve bu kart sayasinde işlemciyi istediğiniz sıcaklıkta çalıştırabileceksiniz. en önemli sonuç tabiki işlemcinin performansında olacaktır. normalde 55-75 derece sıcaklıkta çalışan işlemci 25 derecenin altında çalışırsa şüpesiz performans artar. saygılar…..
he birde şunu söyleyeyim. dünyada termoelektrik alanda uğraşan fazla bilim adamı yok. henüz önemi yeterince anlaşılamadı. yüksek teknoloji ile birlikte termoelektrik, enerji demek. enerji demek geleceğin süper gücü demek. türkiye malesef sanayi devrimini atladı. şimdilerde ise elektronik ve yazılım çağınıda atladı diyebiliriz. en azından geleceğin gücü olacak termoelektrik çağını atlamayalım. saygılar…
Yeni nesil işlemcilerde kullanılır deniyor.Fakat bunun oranı nedir? Yani overclock yapanlar haricinde yakşalık kaç firma-kişi bu teknolojiyi bilgisayar soğutma da kullanıyor sizce?
evet cpu soğutma için bu yöntem denendi… fakat olası problemleri şöyle sıralayabilirim.. bunların başında yüksek güçlü bir peltiere ihtiyacınız var.. bu da extra akım ve de güç anlamına geliyor.. bu yüzden de ona göre güçlü yada extra bir powersupply ile sistemi beslemeniz gerekiyor.. ikinci bir olay da peltierın bir tarafı soğurken diğer tarafı da ısınmaktadır.. ve açığa çıkan bu ısıyı soğuk taraftan izole etmeniz ve sistemden uzaklaştırmanız da gerekmektedir.. bunun için de extradan bir soğutucu yüzeye ve fana gereksiniminiz oluyor(yada başka bir eşdeğer soğutma sistemenine). üçüncü olarak ise soğuk yüzey çok düşük sıcaklıklara varabildiği için nemlenme baş göstermektedir… nemlenme ile bir süre sonra su damlacıklarının da oluşacağını düşünürsek anakart üzerinde ciddi tehlikelere sebep olabilirsiniz.. sonuç olarak bu kadar dezavantajı ile peltier soğutma, şimdilik tercih edilebilecek sistemler arasında gözükmüyor.. ilerde daha verimli bir sistem haline getirilebilirse tekrar gündeme geleceğinden eminim..
selam 12v 500ma lik adaptör sadece denemelik olur ,bazı arkadaşlar peltiyerin voltajını pc nin powerin dan alıyor kesinlikle yanlış uzun süreli ve performanslı çalışmasını istiyosanız ayrı bir powerle çalıştırınız en az 12v10amper gibi. @Paruş
Merhaba arkadaşlar.
Yazıda ki bazı ayrıntılara dikkatinizi çekerim, öncelikle malzemenin bir tarafı soğurken aynı oranda diğer yüzüde ısınıyor ve sizler ısınan yüzeyi sogutmalısınız. Sonuçta yine fan kullanmalısınız. Aaksi taktirde verim alamazsınız. Peltier aslında bir yüzeyinden ısıyı soğutup diğer yüzeyine aktaran bir ısı aktarıcısıdır.. Bu durum kamyondan tezgaha karpuz istifleyen işcinin durumu gibidir tezgahtan karpuz satılmazsa tezgah dolacak ve üzerine üzerine gelecek işci tıkanıp kalacaktır. Ayrıca çok akım istiyor.
Neredeyse bilgisayar güç kaynagına yakın. İşlemciyi zorlayacak ve işlemcinin kıritik düzeyde ısınmasına neden olacak bir durum oluşmuyorsa bu malzemeyi kullanmak ne derece mantıklıdır tartışılır.
ÇAĞLAR arkadaşımın tespitine katılıyorum ancak nasıl işlemci ısı kontrolüne bağlı olarak fan devri değiştirilebiliyorsa aynı şekilde peltier içinde benzer bir sistem kullanılarak havadaki su moleküllerini yoğunlaştırmayacak uygun sıçaklıkta sabitleyecek tabi dış ortam ısısını baz alacak (İKLİMLENDİRME) şekilde bu olusuz duruma bi iyileştirme sağlanabilir tabi bu kadar zahmete deyecek bir sonuç ortaya çıkmayacağından eminim.. ayrıca fizik kurallarına göre giren enerjı çıkan enerjiyle aynı olamaz yani PELTİER işlemciden veya herhangi bir maddeden 10 derece ısıyı alıp diyer yüzeyine aktarıyorsa bilinki ısınan yüzeyinde sıcaklık 14 ü bulmuştur çünkü PELTİER de bir elemandır ve her akın çeken eleman gibi kendi harcadığı enerji yüzünden kendide ısınır buda isınan tarafında ısının artmasına buna bağlı olarakta daha güçlü bir fan daha büyük bir radyatör takılması anlamına geliyor.
Arkadaşlar elekronikte ısıtma olayı en kolay olandır zor olan soğutmadır işte asıl PELTİER burada devreye giriyor klasik fan ve radyatorle şok soğuma yapamazsınız soğutma işlemi zaman alır ayrıca ancak belli bir dereceye kadar soğutabilirsiniz daha düşük bir dereceye inmek için radyatörün vede fanın çapını sayısını arttırmalısınızki buda zayıf kalır işte bu yüzden 12 voltla çalıştığından araç dolaplarında vede sebillerde yaygın olarak kullanılır. bu uygulamalarda yine PELTİER i ısınan yüzeyini soğutmak için fan ve radyatörler kullanılmaktadır.
Kısaca malzemeyi tüm yönleri ile iyi anlamak, bilmek ve de buna en yakın uygun alanda kullanmak en doğru olandır. Unutmayalım elektronik mantıktır. Teşekkürler iyi çalışmalar.
tornado arkadaş be bu pelitterden aldım kayseride elektrosan var istasyon ceddesinde 20 tl
arkadaşlar peltierin kapasite açısından daha güçlüsü mesala 100w veya 150 w gibi olan var ise yeri ve fiyatı hakkında bilgi verirseniz sevinirim.
sizler bana çok güzel bir fikir verdiniz.
şimdiden teşekkürler