Elektronik Devreler Projeler Elektronik ve biraz daha fazlası İletişim - Araçlar - Dikkat - Topluluk
Elektronik / Pratik Bilgiler Elektronik Elektrik Mekanik/

UPS Trafosunu değerlendirmek

Sponsorlu Bağlantılar

Eminim elektronik ile ilgilenen bir çok kişi eski çalışmayan, onarılamayan vb. UPS Kesintisiz güç kaynağı cihazların trafolarını bir şekilde kullanmak istemiştir. Kim ilgilenmez ki çok güçlü ve kalitesi piyasada ki trafolara göre daha iyi… UPS trafosunun 220v giriş uçlarını nasıl bulacağınızı ve UPS bypass, kademeli voltaj değişim (trafodan röleli) sistemi hakkında bilgi vereceğim. Anlatım piyasada en yaygın olan “offline” olarak sınıflandırılan UPS cihazların transformatörleri içindir.

Not: Yazı için hazırlanan görseller örnmektir elinizde ki trafoların bağlantısı aynı olmayabilir

Benzer bir bypass siteminden “Ayarlı güç kaynakları için röleli bypass devresi” yazısında bahsetmiştim UPS cihazlarda ise yüksek voltaj çıkışını sabit tutmak için kullanılıyor röle kombinasyonu ile trafonun AC190V, AC220V, AC250V vb. sargılarını çıkışa veriliyor bazı modellerede bu sargılar daha çok veya az olabilir  bazı modelelerde 10’ar  volt aralık olabiliyor..

Transformatör üzerinden voltaj sabitleyen UPS kullananlar fark etmiştir bulundukları bölgenin voltajları çok oynaksa UPS cihazından sürekli tık, tık röle sesleri gelir :)

Örneğin; Şebeke voltajı düştüğü zaman çıkış röle üzerinden AC250V sargısından alınıyor yani trafo ile voltaj yükseltiliyor yüksek voltaj içinde durum tam tersi şebeke voltajı yüksek gelince 190V sargısı devreye giriyor karışık bir kombinasyon… aslında trafonun yüksek voltaj kısmı hem giriş hemde çıkış için kullanılıyor.

Tabii ki hepsinin bir hesabı var şebeke voltajı üzerinden ölçüm yapan devre röleri hangi voltajda devreye sokacak trafo sargıları vb. aşağıda röleli trafo üzerinden bypass yapan çin malı bir UPS cihazın trafo şeması var incelendiğinde durum daha iyi anlaşılır.

ups-trafo-acilim-basit-ups-transformator-schematic

 

Genelde tek 12v akülü UPS trafosunda şarj için ek sargı olmaz ama bazılarında olabiliyor ve daha fazla seri bağlantılı akülerde olabiliyor bu yüzden o bölüme XV charge dedim bu bölümün çıkış gücü, akımı düşüktür pek işimizi görmez asıl güç kalın kablolu olan simetrik sargıdır genelde 12v tek akülü düşük güçlü moldellerde 2×7.5v oluyor bu bölümü çözmek için özel bir çabaya gerek yok sargı, kablo kalınlığı belli ediyor.

Şimdi UPS trafosunu normal şekilde kullanmak için 220v sargısını bulup voltajı vermemiz gerekli bunun için ölçü aleti multimetre kullanılabilir direnc OHM kademesinde ölçüm yapıldığında sargının başı ile sonu en yüksek omajı gösterir sırasıyla kademelerde bu omaj düşer. Mesela elinizde ne olduğu belli bir trafo varsa 220v sargısının omajını ölçersiniz UPS trafosunda ki ölçümler ile karşılaştırıp bulduğunuz en yakın değer olan uçlara voltajı verirsiniz.

transformator-olcumu-multimetre

Diğer bir yöntem ise eski yazılarımda bahsettiğim şebeke hattına seri 220v lamba bağlayarak trafoya voltaj vermek  gerçi bu düzeneği bu tip testlerde her zaman kullanmanızı öneririm trafo için 100W…150W lamba kullanabilirsiniz. Eğer 220v AC190V ve AC250V sagısına verilirse lamba ışık verir yanlış başlantı yaptığımızı anlarız ayrıca trafoyuda kurumuş oluruz sargı yanmaz doğru sargıyı bulduğunuzda lamba ışık vermez bundan sonrası ölçüme kalır…

 

ups-transformator-220v-lamba-koruma

Ek olarak bazı modellerde ise yüksek voltaj sargıları ayrı olabiliyor  dikkat edin trafoyu ölçtüğünüzde ölçü aleti hiç omaj göstermezse sargılar kopuk, yanmış sanmayın.. aşağıda ki şemayı incelediğinizde  daha kolay anlayacaksınız bu durumuda göz önünde bulundurun

ups-trafo-acilim-basit-ups-transformator-diagram

 

Örneğin; Yüksek voltaj kısmında 5 kablo var en baş ve en sonradakini ölçtüğünüzde hiç omaj gösmezseniz ayrı sargılar vardır tabiki tüm anlattıklarım sağlam transformatörler için geçerli

 

Son olarak  bu trafoların yüksek voltaj kısmınıda çeşit devreleri, cihazları çalıştırmak için kullanabilirsiniz tabiki trafonun verebileceği gücü göz önüne almanız gerekli  bir anımı anlatayım ilk osiloskobum lambalı ve 110v  ile çalışıyordu 110v çıkışı  olan bir trafo lazımdı elimde olmadığı için bir süre kullanamadım  sonrasında şu klasik  çok çıkışlı, kademeli trafolardan elime geçti trafonun 220v girişide iki sargıydı yani hem 110v  hemde 220v ile kullanılabiliyordu tam universal :)  neyse  nasıl kullandığım aşağıda ki şemada  durum belli… bu şekilde çalıştırmak ne kadar sağlıklıydı bilmiyorum ama işimi görüyordu

220v-110v-transformator

İşte aynı yöntem ile UPS trafosunun yüksek voltaj kısmınıda kullanabilirsiniz 110v yoktur belki ama diğer voltajlar iş görebilir. Dikkat etmeniz gereken bu tip kullanımda izolasyon yoktur

Sponsorlu Bağlantılar
  • Censoy

    Bilgi paylaşımız için teşekkürler

  • bulent nur

    Eyvallah Burhan Bey, bilgiler için çok teşekkür ederim yine bizim için başvuru sayılabilcek bir eser meydana getirmişsiniz artı “Türkçe” “resimli” :).

  • muhammed

    bu trafolar yaklasık kac watt oluyor acaba

    • Teoman Karaçam

      UPS cihazının gücüne göre trafonun gücü değişir.

  • drpharaoh

    arkadaşlar aslında bunun dahada basit bir yolu daha var 2×7,5 veya 2×12 volt olan (tetikleme uçlarına ) basit bir trafo ile ac güç verirseniz ve çıkıştaki uçları ölçerseniz direk olarak hangi ucun kaç volt olduğunu çok rahat görebilirsiniz iyi çalışmalar

  • seron

    teşekkürler burhan, forumda arkadaşın trafosu yandıktan sonra bu iyi oldu… :)

  • Teoman Karaçam

    Bu trafolarda sekonder sargısı en son mu sarılmış oluyor? Eğer öyleyse söküp istediğimiz voltajı alabilmek için tekrar sarma şansımız olabilirdi.

  • Darlington

    110 volt kısmının kullanılması trafo anma gücünden (VA) çekilen kaynak gücü daha düşük olduğu sürece bir sorun olamaz,ama büyük watt (VA) değerli tüketicilerin kullanılması durumunda primer sargının ısınıp yanması gibi bir sorun olabilir kanaatimce.Bir de bu şekilde kullanım ayni oto trafosu çalışma prensipli olur,yani izolasyon primer sargıdan ortak kullanılan çıkış nedeniyle de tamamıyle ortadan kalkmış olur.Sizin de söylediğiniz üzere çok dikkatli çalışmak lazımdır.

    Bu şekilde bozulan bir ups trafosunu (650 VA’lık) halen güvenle12 voltluk kurşunlu (sulu tip) akü şarjında (12 volt 40 amperlik) kullanmaktayım.Şarj sargısı olarak da ayni ups’nin kuru aküleri stand-by’da fişe takılı olduğunda dolu tutan,yani kendi orijinalinde var olan akü şarj beslemesi için ayrılan bu sargı çıkış uçlarını direk kullandım.Çünkü kalın sarımlı 2*9 volt ac sarımların amper çıkışı çok fazla yüksekti,aküyü yavaş şarjla (400 mA ile) şarj etmek de istediğimden bu sargıyı avometre ölçümüyle bularak,tam tespit etmiştim,ayni 220 volt ac sarım uçlarını önce omaj farkıyla,sonra da bu sarımın 220 vac’de boşta iken hiç ısınmaması yolundan hareket ederek.Çok güzel ve çıkma ups trafosunu değerlendirme açısından oldukça da yönlendirici bir yazı olmuş,elinize sağlık. Saygılarımla.

  • Esat Tuncay

    Teşekürler. Çok Güzel paylaşım

  • RKELES

    Arkadaşlar eline bir UPS trafosu geçti simetrik 13,7V alabiliyorum fakat trafo bir süre sonra yükte olmasa bile ısınmaya başlıyor bunun nedeni nedir ?

    • Fatih Nejdet Çelebi

      bendeki de aynı ancak yüke bindiğinde daha az ısınmakta sorunu çözemedik trafonun üstüne 80C termik taktım + fanla soğutma yaptım eskisine göre daha sağlıklı çalışmakta

  • Fatih Nejdet Çelebi

    üstad kolay gelsin bende bir adet usb trafosu var sekonder de 3 adet kablo var sarı kabloyu ortak nötr olarak kullandım fazı turuncu kabloya verince çıkıştan 2x12V almaktayım fazı kırmızıya bağlantı yapıldığında çıkıştan 2×15 almaktayım bu normal bir durum mu ?

    • Merhaba,

      Sargılardan biri düşük voltaj içindir. Fazı kırmızıya bağlayın nötr ve turuncu kablonun voltajını ölçün 220v veya çok yakın bir voltaj görünürse kullanmanız gereken turuncudur.

      Ölçümü yaparken ölçü aletinde AC en yüksek kademede olmalı ve kablolara dokunmayın mümkünse krokodil kablo ile bağlantı yapıp ölçün

      İyi çalışmalar

  • Emir Uzun

    s.a bu trafonun aynısı bende var ama 220 çıkışı yangı için kulanamıyorum bana volt deyerlerini ata bilirmisiniz şeması ile