Cub motor regülatörü (Şema)

[ipli jeton]

Merhaba. Elimdeki arızalı CUB motor regülatörünü açıp şemasını çıkardım. 5 telli monofaze regülatörlerin iç yapısını merak edenlerin merakını giderecektir. Trifaze statora sahip büyük motorların regülatörleri bundan çok daha farklı olacaktır. Regülatör yeni nesil farları sürekli yanan tipteki bir motora ait. Farları aküden beslenen eski tip motorlar ya da cg motorların regülatörleri farklı olabilir.

SCR1, SCR2, D1, D2 ve D7 alüminyum PCB üzerinde yer almakta.  Alüminyum PCB altına termal macun sürülerek, bir adet M3 cıvata ile regülatör kasasına tutturulmuş.

Değerini bilmediğim elemanların değerlerini boş bıraktım. Değerlerini tespit edersem ekleyeceğim.



@seron Bu regülatörün nasıl çalıştığını açklayabilirsen iyi olur.

[seron]

@seron Bu regülatörün nasıl çalıştığını açklayabilirsen iyi olur.

Süper olur ama, neyin nereye bağlandığını anlasak keşke. Onu çözemedim.

[ipli jeton]

@seron Bu regülatörün nasıl çalıştığını açklayabilirsen iyi olur.

Süper olur ama, neyin nereye bağlandığını anlasak keşke. Onu çözemedim.

Şemayı biraz daha netleştirdim. Zener diyotların değerlerini üzerlerinden okuyup şemaya yazdım. Şemanın sol tarafında kabloları terminal simgeleri ile renklerini de yazarak belirttim.

- Sarı ve Pembe statordan gelen AC gerilimin giriş yaptığı kablolar.
- Yeşil kablo şase, yani GND.
- Kırmızı kablo doğrudan aküye gidiyor. Regülatör aküyü bu kablo üzerinden şarj ediyor.
- Kırmızı/beyaz kablo kontak anahtarına gidiyor.

Farlar sanırım kırmızı/beyaz kablo üzerinden giden elektrikle yanıyor. Çünkü D7 diyotu aküden gelen 12V'un kırmızı/beyaz kabloya gitmesini engelliyor. Bu da kırmızı/beyaz kabloda sadece stator tarafından üretilen elektriğin bulunabileceği anlamına geliyor. Benim çözebildiğim kısmı bu kadar.

[seron]

Bir bakalım anlamış mıyım.

Kırmızı aküye (+) gider ve bir diyot tıkama yönünde bağlandığı için kontak açılmadan ne farlar yanabilir, ne de far gibi bağlı diğer yükler yanabilir. Bu, akünün yanlışlıkla boşalmasını engeller.

Kontak açıldığında, Q2 PNP transistörünün emiterine voltaj gider. Ancak iletime gitmesi, 12V zener diyoduyla kısıtlanmıştır, bir tür regülasyon devresi kurulmuş. Eğer akü voltajı 12V'nin altına düşerse, Q2 bir miktar yalıtkan olur ve Q1'e polarma veremediği için Q1'de yalıtkan olur. Q1'in yalıtkan olması, girişteki tristörün tam iletimde olmasına ve akünün yüksek akımla şarj olmasına neden olur.

Akü 12V'nin üzerine çıkarsa Q2 iletime geçer; ancak aradaki R5 ve R3'ün neden olduğu gerilim düşümü nedeniyle Q1'i tamamen değil bir miktar iletime sokar. Bu, girişteki tristörün geçirgenliğini azaltarak, şarj voltajı ve akımını bir miktar kısıtlar.

Akü, 15.6Volt'u bulursa, 16V zener iletime geçerek Q1'i tam iletime sokar. Bu, tristörün bir sonraki yarım dalgadan itibaren tam kesime gitmesine neden olur. Şarj durur, akü ateşleme ve far devresi ile deşarj olmaktadır.

Bu da akünün doluluk seviyesine göre daha kontrollü ve güvenli bir şarj sistemi sağlar.

Benim bu devrede tek itiraz ettiğim nokta, diyotların dayanıksız oluşudur. Şişman yapıda 10A10 benzeri diyotlar kullanılmalıydı bence.

Devrede anlamamı zorlaştıran bir durum var. Far devresi bu devrede gösterilmediği için güçlerini nerden aldıklarını göremiyorum. Kontak açılmadan yanmadıklarına göre muhtemelen SCR'lerden alıyor olabilirler. SCR'lerin voltajı kontrollü olduğundan fazla gaz verince patlamazlar.

[ipli jeton]

Çok güzel anlatım oldu. Teşekkür ederim.

Benzerini siz de tasarlayabilirsiniz. Böyle şeylerle uğraşmak ilginizi çekiyor.

Bunun arızası şarj voltajının düşük olması ve bu nedenle şarj etmemesi idi.

Farlar motor çalışıp dinamo elektrik üretmeye başlamadan yanmıyor. Nasıl bir bağlantısı olduğunu bilmiyorum. Tesisat şeması yok.

Stator üzerinde ince telden çok spirli sarılmış ayrı bir sargı var. Ateşleme modülünün beslemesi bu sargıdan yapılıyor. Ateşleme sistemi ile elektrik tesisatı arasında sadece şase hattı üzerinden bir irtibat var.


Devre kartlarının resimlerini de ekledim. Soldaki üst taraftan köprülenmiş beyaz silindirik şeyler diyot. Şemadaki D1 ve D2 diyotları. Köprü şase bağlantısı için. Yeşil kablo bu köprünün üstüne lehimleniyor. Üstteki PCB'nin kenarı bu köprünün altına girerek şase alıyor. Sağdaki tekli olan da D7 diyotu. Tepesine bağlı tel kırmızı/beyaz hattına bağlantı sağlıyor. Bu diyotun hemen yanındaki kısma kırmızı kablo bağlanıyor. Kablonun kalıntısını burada görebilirsiniz.

[seron]

Aslına bakarsan bu şarj sistemini çok beğendim. Çünkü dinamodan gelen yarım dalga akım, doğal şarj kesme sağlıyor. Şayet zener 16V diyodu iletime geçerse, Q1 iletime geçip tristörün geytini şaseye çekerek polarma alamamasına neden oluyor. Bu da yarım dalgadaki kesintilerle tristörün kesime gidip öyle kalmasını sağlıyor. Harika bir sistem.

12V altına düşerse şarj başlıyor.
16V'ler seviyesine erişirken şarj kesiliyor.

16V zener, sulu aküler için düşünülmüş. Çünkü;

Kuru aküler 14,4Volta kadar,
Sulu aküler 15,6Volta kadar şarj edilir.

Orada 16V zener bulunmasından motorun aküsünün sulu akü olduğunu anlıyorum.

Uygun bir zaman bulabilirsem alternatif bir regülatör şeması çıkarabilirim. Ya da resimdekinin aynısını baka baka çizebilirim.

EK:
Senin konjektörde ZD2'nin bozulduğunu düşünüyorum. Bu zener bozulup kısadevre olursa, ya çok düşük voltaj da ya da sıfıra yakın voltajda referans gerilimi üretir. Bu referans gerilimi de, transistörün SCR'yi yanlış tetiklediği için akünün şarj yapmamasına neden olur. Muhtemelen zener diyodu yanık.

[ipli jeton]

12V zeneri 13V,
16V zeneri 15.6V olarak ölçtüm.

12V olan %5'lik genel tolerans sınırlarını aşıyor. Arızalı olabilir.
16V olanda voltaj değeri kabul edilebilir aralık içinde görünüyor.

[seron]

12V zeneri bağlandığı devre Q1'i serbest bırakmaktan sorumlu. O zenerin 13V göstermesi, akü 13V'nin altına düştüğü anda şarjı başlatır.
Arızalı olan yerin Q1'le ilgili yer olması gerekiyor. Zener sorunlu değilse transistör arızalı olabilir. Q1 kontrol dışı iletime geçerse SCR'nin geytini şaseye çeker ve şarjı durdurur. Bu nedenle sorun yine Q1 devresinde olmalı. Q1'e paralel bağlı kondansatör kısadevre olmasın?

[ipli jeton]

Büyük tristörleri ölçtüğümde katot gate arası iki yönde de değer gösteriyor. Tristörlerde katot gate arasında bir yönde değer göstermesi, diğer yönde sonsuz(1) göstermesi gerekiyormuş. Komponent tester ile de kontrol edeceğim.

Alüminyum PCB üzerindeki iki tristör ve üç diyotu komponent tester ile kontrol ettim. Tristörler transistör olarak algılandı. Diyotlarda bir sorun yok görünüyor.

Komponent testerın tristör ölçme özelliği var diye biliyorum.

[seron]

Ben en yakın zamanda verdiğin resimlere göre bir regülatör çizeceğim. Elimizde yedek parça olarak dursun

Sana zahmet bana o PCB'lerin boyutlarını ver.

[ipli jeton]

Ölçüleri çıkardım.

https://disk.yandex.com.tr/i/_-G37-ImyV01gg

[seron]

Tamamdır. Birazdan bilgisayara geçip indireyim.

[seron]

[ipli jeton]

Ovv muhteşem.    Teşekkür ederim.

[seron]

Bitirmeme daha var.
Diğer kartı tam anlamadım. Müsait olunca yazışalım da onu da halledelim.

[ipli jeton]

Bitirmeme daha var.
Diğer kartı tam anlamadım. Müsait olunca yazışalım da onu da halledelim.

Onda anlamayacak pek bir şey yok aslında. İki tristör üç diyot var sadece. Kartının da ölçülerine bakar yazarım.

[ipli jeton]

Bitirmeme daha var.
Diğer kartı tam anlamadım. Müsait olunca yazışalım da onu da halledelim.

Alüminyum PCB'nin ölçülerini çıkardım.

[seron]

Güzel bayramlar.

Şöyle iyi mi:



Müsait olunca bakarsın. Bakırların aralarını biraz daha açabilirim.

Tristörlerden dolayı bakırın devam edip etmediğini göremedim ben de orada kestim.

[ipli jeton]

Güzel bayramlar.

Şöyle iyi mi:



Müsait olunca bakarsın. Bakırların aralarını biraz daha açabilirim.

Tristörlerden dolayı bakırın devam edip etmediğini göremedim ben de orada kestim.

İyi bayramlar.
Tristörler ile diyotların bağlantısı tristörlerin tab kısımlarından yapılıyor. Tristörler tab kısımlarından PCB'ye lehimlenmiş. Dolayısıyla bakır kısımlar tristörlerin bulunduğu kısma uzanıyor. Tristör gövdelerinin alt kısımları PCB kenarına sıfır yerleştirilmiş. D7 diyotunun yanındaki kırmızı kablo bağlantı yerini unutmuşsunuz sanırım.

Bir de daha önce yapmış olduğunuz üst PCB'den tristörler arasındaki mesafeyi tekrar ayarlamanız gerekebilir. İki tristör arasındaki mesafe 18.40 mm.

[seron]

İyi bayramlar.
Tristörler ile diyotların bağlantısı tristörlerin tab kısımlarından yapılıyor. Tristörler tab kısımlarından PCB'ye lehimlenmiş. Dolayısıyla bakır kısımlar tristörlerin bulunduğu kısma uzanıyor. Tristör gövdelerinin alt kısımları PCB kenarına sıfır yerleştirilmiş. D7 diyotunun yanındaki kırmızı kablo bağlantı yerini unutmuşsunuz sanırım.

Bir de daha önce yapmış olduğunuz üst PCB'den tristörler arasındaki mesafeyi tekrar ayarlamanız gerekebilir. İki tristör arasındaki mesafe 18.40 mm.

Hayır unutmadım. Bakırın çıplak olacağını tahmin ederek orayı boşverdim. Ama yine de ped koyayım. Diğerlerini de ayarlayacağım. Basit görünüyor ama zorlu iş. Beyin yoruyor.

Bir de daha önce yapmış olduğunuz üst PCB'den tristörler arasındaki mesafeyi tekrar ayarlamanız gerekebilir. İki tristör arasındaki mesafe 18.40 mm.

Şimdi yaktın beni... Bütün PCB'yi yeniden düzenlemek kolay olmayacak...

Bayram aradan bi çıksın tekrar eğilelim tüm yapıyı gözden geçirmem gerekecek.