Ses yükselteçlerinde (GROUNDING) şaseleme tekniği

[Mr_YAMYAM]

Gerek AUDIO yükselteçlerde olsun gerekse YÜKSEK FREKANS yükselticilerinde olsun SGND (Signal State Ground) ile PGND (Power State Ground) aralarındaki gerilim farkının ortadan kaldırılabilmesi gereklidir.
Basit ve amatör bir düşünce ile baktığımızda, sistem sıfır noktası şaseye verilmiş bir tasarımda da olsa (Amatör arkadaşların en basitçe anlayıp yapabilecekleri yöntemdir) pre state ile power state arasında kayda değer farklılıklar bulunabilmektedir.
Bu farklar, yükseltecin kazancı doğrultusunda
10-20mV arası farklar, basit 20 db kazançlı sistemlerde kulak ile hissedilip duyulabilir.
5-10mV arası farklar, 40 db kazançlı sistemlerde kulak ile hissedilip duyulabilir.
1-2mV gibi çok küçük farklar ise 60db gibi yüksek kazançlı devrelerde oldukça yüksek bir gerilim farkı olarak görülüp, uygun ground tekikleri ile sıfırlanmaktadır.
Pre state ile power state arasındaki bu gerilim farkları alçak frekanslarda olabildiği gibi, ENCLOSURE denilen cihazın dış metal kutusu (faraday kafesi) üzerinde indüklenen muhtelif frekanslarda da da olabilmektedir. Çünkü pre state bağlantısı asla sistem sıfır noktasına (ana besleme kondansatörlerinin yakını) temel olarak yapılamamaktadır. Bu noktaya kadar yapılabilen bir metal aksam da olsa, bir özel iletken de olsa (Bazen cm ler mertebesinde önemlidir) üzerinde mutlaka bir gerilim farkı olabilmektedir.
İşte bu farkların muhtelif frekanslarda sıfırlanabilmesi için HYBRID GROUNDING sistemleri de kullanılmaktadır.

Hybrid grounding sistemlerinde grounding yöntemine veya frekansa göre R, C veya L kullanılabilmektedir.

[Mr_YAMYAM]

@gevv  hocamızın sorduğu bahsi geçen konu üzerine bir test yaptım.
Kendi üretimim olan RIAA PHONO pre-amplifier'in gürültü eşiğini bir spectrum analizerde inceledim.

Resimde görüleceği üzere GROUND hattında bahsi geçen kondansatör olmadığı zaman bazı frekanslarda duyma sınırının altında olsa da gürültüler görülmektedir. (Tasarımda C kullanılmıştır)
Pre state ground hattının, metal şase ile olan, çok küçükte olsa mesafesi bu gürültülere sebebiyet verebilmektedir. Bu hat üzerinde indüklenen (Genellikle yüksek frekanslı bileşenler) sistem sıfır noktasına iletilmelidir. Esasen bu nokta bir iletkenle sistem sıfır noktasına bağlı olsa da bu iletken temelde bir çeşit anten, direnç veya bobin gibi vazife görebilmektedir.

Bu noktanın uygun bir kondansatör ile sistem toprağına bağlanması ile burada oluşan bazı gürültülerin elimine edildiği görülmektedir.

Resim incelendiğinde görülecekir ki oluşan gürültü seviyeleri duyma sınırının çok altındadır. Çoğu amatör tasarımlarda bu gibi gürültüler ihmal edilmektedir.
Amatör arkadaşların bu unsuru tam anlamıyla öğrenebilmesi kendi tasarımlarını daha kaliteli hale getirecektir.

[husnuler03]

YAMYAM Hocam şaseye şebeke filitresinin toprağını da bağlasak olur mu ?

[Mr_YAMYAM]

Zaten bu gibi filtrelerin toprak hattına bağlanması gereklidir.
Sistem sıfır noktası (METAL ŞASE) toprak hattına bağlandığına göre bu bağlantı mutlaka yapılmalıdır.

[H_SerhatY]

BTL köprü kuvvetlendiricilerde hoparlörün 0V ucu olmadığı için ve her uç + ve - alternası temsil ettiği için ana şase metali ile ilişkilendirilmemeli, ampli çıkışından direk hoparlör terminaline verilmelidir.

Burada bahsettiğiniz köprü kuvvetlendiricilerin anlamadığım veya anlayamadığım bir kısmı var.
Örnek olarak TDA2003 köprü uygulaması:

Şimdi, ben hoparlörün + ve - noktalarını nereye bağlayacağım? Gördüğüm çoğu köprü uygulamalar böyle gösterilmiş. Ancak neredeyse hiçbirinde hoparlörün + ve - noktalarının nereye bağlanacağı gösterilmemiş. Neyi nereye bağlayacağımı anlayabilmem için ortak bir yöntem var mıdır?

[Mr_YAMYAM]

Ben senin için göstereyim.
[attach type=image]10027[/attach]
Bak bakalım hoparlör uçlarının şase ile ilgisi var mı ?

[H_SerhatY]

Ben senin için göstereyim.
[attach type=image]10027[/attach]
Bak bakalım hoparlör uçlarının şase ile ilgisi var mı ?

Şimdi sinyal girişi nereye bağlı ise oradaki çıkış her zaman + alternası mı temsil ediyor? Doğru anlamış mıyım?

[memleket]

Her 2 Entegre de de 1 no lu uç sinyal girişidir..
Sağdaki entegrenin 1 no lu ucuna sinyal girişinin R ucunu
Soldaki entegrenin 1 no lu ucuna sinyal girişinin L ucunu bağlayabilirsin...

[H_SerhatY]

Her 2 Entegre de de 1 no lu üç sinyal girişidir..
Sağdaki entegrenin 1 no lu ucuna sinyal girişinin R ucunu
Soldaki entegrenin 1 no lu ucuna sinyal girişinin L ucunu bağlayabilirsin...

BRIDGE
Bu kavram yabancı sanırım.

[Akin.8784]

3 ayrı trafo 3 ayrı beseme katı ,3 ayrı güç katı ve 3 ayrı preamp ı tek kutuda bırlestırmek ıstersek eğer ...

1- Besleme , güç ve preampların  sıfır noktalarını şaseye vidalarsam sorun yaşarmıyım
2- Olası gürütü vınlama gibi problemler yaşanması halinde en çok neye dıkkat etmelıyım
3- Bağlantılar bu şekılde oldugunda preamp a sadece canlı uclarımı gırmelıyım
4- Çıkış termınallerının - uclarını filtre devresının sıfır noktasından mı çekmem gerekır

[Mr_YAMYAM]

3 ayrı trafo 3 ayrı beseme katı ,3 ayrı güç katı ve 3 ayrı preamp ı tek kutuda bırlestırmek ıstersek eğer ...

1- Besleme , güç ve preampların  sıfır noktalarını şaseye vidalarsam sorun yaşarmıyım
2- Olası gürütü vınlama gibi problemler yaşanması halinde en çok neye dıkkat etmelıyım
3- Bağlantılar bu şekılde oldugunda preamp a sadece canlı uclarımı gırmelıyım
4- Çıkış termınallerının - uclarını filtre devresının sıfır noktasından mı çekmem gerekır

3 ayrı trafo birleşirse prensipte tek bir sistem sıfır noktası olacaktır. Bu nokta trafoların orta uçlarıdır. Yani 2X18V ise 18V-0V-18V un ortasındaki sıfır olarak belirtilmiş temsili uçtur.
Bu trafoların orta uçalrındaki potansiyel farkın prenasipte sıfır olarak kabul edilebilmesi için birbirleri ile kalın bir hat ile (burada metal şase) birleştirilmesi gerekmektedir. Böylece referans gerilimi tespit edilmiş olur.
Çift beslemeli devreler için geçerli olup, trafoların ortak orta uçları baz alınmıştır. Sonuçta bu uçların hepsi ana kondansatörlerin ortak uçları ile irtibatlı olup aradaki omik ve indüktif dirençler mili ohmlar seviyesinde ele alınmalıdır.
1) Besleme ve pre-amp sıfır noktaları zaten şaseye vidalanırsa, sistem sıfır noktasına olan dönüş dirençleri minumum düzeyde olacaktır. Bu bağlamda vidalama direnci önemlidir.
2) Vınlama veya gürültü unsurları sistem şasesi ile olan irtibatın sağlıklı yapılamadığını az da olsa bir direnç gösterdiği ile ilgili olup, tüm şase bağlantılarının sistem şase noktasına kadar olan direncin hassas bir şekilde ölçülmesi ile tespit edilebilir.
3) İki noktadan ground point yapılması grounding tekniklerine aykırıdır. Kablo şaseleri iki noktadan bağlanamazlar.
4) Çıkış terminallerinin dönüş uçları hiçbir yere irtibatlanmadan sistemin ana sıfır point noktasına (SYSTEM ZERO POINT)  irtibatlandırılmalıdır.
Bu bağlantı bu noktadan az bir şekilde uzaklaşsa bile akım yüksek olduğu için diğer devreleri etkiler.
Yani bu bağlantıyı nasıl olsa arada fark yok diye ana şase metalinin herhangi bir yerine irtibatlandıramazsın. Doğrudan iki ana kondansatörün ortak uçlarına gitmelidir.

[Kazasker]

grounding  işinin mantığı sistem sıfırlama ve graund panel  üzerine kurulu. @Mr_YAMYAM  hocam sağolsun üşenmeden sürekli kafamıza vura vura anlattı, anlatmaya devam ediyor. ilk ta7240 projemizde detaylıca konu incelenmişti. yamyam abinin dediği gibi toprak hattı bağlamaya gerek yok. metal şasi ve faraday kafesi tarzı bir kutunuz varsa ve yerleşim, vidalama, kablolama düzgün yapılmışsa gayet sorunsuz çalışıyor sistem. AMA TOPRAK HATTI sisteme bağlanırsa benim şu başlıkta yaşadığığım sorunu yaşamanız mümkündür. GRAUND LOOP.  çözemk için amfiye sıfır noktasına bağlanan 220 toprak hattını kesmeniz yeterli
https://320volt.com/forum/index.php/topic,8002.msg67898.html#msg67898.   

yamyam abinin GRAUNDİNG tavsiyeleri doğrultusunda yaptığım ampliler de gürültü sorunu yaşamadım hiç.  hatta  lm1875 projemizde kablolamam berbat olmasına rağmen yine de zerre gürültü olmadı. sanki sistem kapalı......

son olarak şu sıralar ilginç bir graund sorunu yaşıyorum. @Mr_YAMYAM  abinin pro ton kontrol devresi çok iyi. TA projesi ile daha önce harici  olarak denedim harika sonuç almıştım.  ama şuan aynı şaside birleştiremiyorum. TA nın sistem zerosunu ortak graund panele bağladğımda sadece cızzzzzzttttt sesi geliyor. devreyi kaldırınca sorun yok. demekki uzaktan seviyorlar birbirini

[Akin.8784]

şuan preamp ı devre dısı edınce vınlama gıdıyor , tekrar baglayınca artıyor , bu sesı kesmek ıcın ıkı beslemenın 0 ucunu kalın kablo ıle bağlarsam sorun çözülür mü ,
bu arada preamp devrem orta uclu trafo ıle degılde ıkı uclllu trafo ıle simetrik bağlandı , yanı 1. kanal 2.kanal 3.kanala 1 den ek alarak ,  zamanında yamyam hocamız demstı , trafodan extra ıkı uc cıkıyor ve ben bununla preamp ı besllıyorum ,, böyle olllunca 2. kanalımı 0 uc olarak sayıcam

[Kazasker]

preamp devresine + ve - canlı uçları gir. yani 2 kablo. graundu şaseden almalı. yada sistem sıfır noktasından en kısa yoldan kablo çek. bunu preamp 0 girişine tak.  bir dene sorunun çözülmesi lazım.
tabi graund paneli varsayarak yazıyorum. açıkta montaj yaptıysan boşuna uğraşma sesi genelde yapar.

[Akin.8784]

Evet şuan acıkta , preampı iptal edip direk baglayayım yada boşta kalsın vınlama duyulmuyor ,leptopa ilave decoderden besliyorum şasesini iptal edersem , güç katının sıfır noktasından mi cekmem gerek , peki sinyali aldığım yerden şase hatti cekmek zorunda kalmaz mıyım ,, preampi de simetrik besleniyor onun 0 noktasınıda ana beslemenin 0 noktasına mı ilave etmem gerekir  ..

[Mr_YAMYAM]

yamyam abinin GRAUNDİNG tavsiyeleri doğrultusunda yaptığım ampliler de gürültü sorunu yaşamadım hiç.  hatta  lm1875 projemizde kablolamam berbat olmasına rağmen yine de zerre gürültü olmadı. sanki sistem kapalı......

son olarak şu sıralar ilginç bir graund sorunu yaşıyorum. @Mr_YAMYAM  abinin pro ton kontrol devresi çok iyi. TA projesi ile daha önce harici  olarak denedim harika sonuç almıştım. ama şuan aynı şaside birleştiremiyorum. TA nın sistem zerosunu ortak graund panele bağladğımda sadece cızzzzzzttttt sesi geliyor. devreyi kaldırınca sorun yok. demekki uzaktan seviyorlar birbirini

Ana sistem sıfır noktası ampliye yakın yapılırsa harici teknikler uygulamadan ton kontrol katını aynı kutuya yerleştiremezsin.
Konu içerisinde belirtmiş olmam lazım.
Ton kontrolü ayrı bir cihaz olarak tasarladığında, beslemeler ayrı olacağından dolayı iki adet sistem sıfır noktası oluşacaktır.
Bu iki nokta ilmine uygun yapılmışsa geriye tek bir şase kablosu ile bağlamak kalır ki zaten piyasadaki tüm deck cihazlar bu şekilde çalışmaktadırlar.

Evet şuan acıkta , preampı iptal edip direk baglayayım yada boşta kalsın vınlama duyulmuyor ,leptopa ilave decoderden besliyorum şasesini iptal edersem , güç katının sıfır noktasından mi cekmem gerek , peki sinyali aldığım yerden şase hatti cekmek zorunda kalmaz mıyım ,, preampi de simetrik besleniyor onun 0 noktasınıda ana beslemenin 0 noktasına mı ilave etmem gerekir  ..

Decoder gibi cihazların diğer cihaz ile birleşmelerinde sistem sıfır noktaları blendajlı kablo şaseleri ile birleşir.
İster kaset teyp olsun isterse radyo olsun isterse CD çalar olsun durum değişmez.
Pre amplinin sistem sıfır noktası ile diğer tüm cihazların sistem sıfır noktaları ana sistem sıfır noktasına zaten irtibatlandırılmalıdır.

[Akin.8784]

Ana sistem sıfır noktası ampliye yakın yapılırsa harici teknikler uygulamadan ton kontrol katını aynı kutuya yerleştiremezsin.
Konu içerisinde belirtmiş olmam lazım.
Ton kontrolü ayrı bir cihaz olarak tasarladığında, beslemeler ayrı olacağından dolayı iki adet sistem sıfır noktası oluşacaktır.
Bu iki nokta ilmine uygun yapılmışsa geriye tek bir şase kablosu ile bağlamak kalır ki zaten piyasadaki tüm deck cihazlar bu şekilde çalışmaktadırlar.Decoder gibi cihazların diğer cihaz ile birleşmelerinde sistem sıfır noktaları blendajlı kablo şaseleri ile birleşir.
İster kaset teyp olsun isterse radyo olsun isterse CD çalar olsun durum değişmez.
Pre amplinin sistem sıfır noktası ile diğer tüm cihazların sistem sıfır noktaları ana sistem sıfır noktasına zaten irtibatlandırılmalıdır.

hocam , tek trafoda iki cıkıs var , 24-0-24 ve 13v çıkış var, yani ayrı trafo ile beslemiyorum , preampı 13v çıkışıyla resimde gösterdiğim gibi bağlıyorum ,şimdi preampın ortadakı ucunu ana beslemedeki iki kondansatörün 0 noktasına mı bağlamam gerek ,  ayrıca butun devreler besleme trafo preamplar dahil tek kutuda düsünüyorum , ama vinlama vs çözülmesse eğer dışardan ayrı bi kutuda ton katı oluşturup front rear ve bas sinyali gönderebilirim , tercihim hepsinin kutuda olmasindan yana @Mr_YAMYAM  hocam

[Mr_YAMYAM]

hocam , tek trafoda iki cıkıs var , 24-0-24 ve 13v çıkış var, yani ayrı trafo ile beslemiyorum , preampı 13v çıkışıyla resimde gösterdiğim gibi bağlıyorum ,şimdi preampın ortadakı ucunu ana beslemedeki iki kondansatörün 0 noktasına mı bağlamam gerek ,  ayrıca butun devreler besleme trafo preamplar dahil tek kutuda düsünüyorum , ama vinlama vs çözülmesse eğer dışardan ayrı bi kutuda ton katı oluşturup front rear ve bas sinyali gönderebilirim , tercihim hepsinin kutuda olmasindan yana @Mr_YAMYAM  hocam

[Akin.8784]

@Mr_YAMYAM  hocam defalarca aynı sabırla cevap veriyorsunuz sorularıma , öncelikle tsk ediyorum 

[Mr_YAMYAM]

@Mr_YAMYAM  hocam defalarca aynı sabırla cevap veriyorsunuz sorularıma , öncelikle tsk ediyorum