Şekilde görüldüğü gibi bir kontaktörün normalde kapalı kontağını diğer kontaktörün bobinine seri olarak bağlamaya, elektriksel kilitleme denir.

Güç devresi

Kumanda devresi

Elektriksel kilitleme yapılmış olan bir devrede bir kontaktör çalışırken, onun kapalı kontağı açık olacağından, diğer kontaktörün çalışması mümkün olmaz. Böylece güç devresinde bir kısa devre meydana gelmez.

Örnek 1 : Bu örnekte dönüş yönünün değiştirilmesinde kullanılan elektriksel kilitlemeli bir devre verilmiştir. Devrede ileri butonuna basılırsa, (I) kontaktörü enerjilenir. Güç devresinde (I) kontakları kapanır ve motor ileri yönde döner. Kumanda devresinde kapanan (I) kontağı, sürekli çalışması için ileri butonunu mühürler. Animasyonda görüleceği gibi ileri butonu bırakıldıktan sonra da motorun enerjilenmesi sürmektedir.

Motor ileri yönde dönerken geri butonuna basılırsa, normalde kapalı (I) kontağı açılmış olduğundan, (G) kontaktörü enerjilenmez. İleri yönde dönerken motor geri yönde çalıştırılmak istenirse, ilk önce durdurma butonuna basılır. Sonra geri butonuna basıp (G) kontaktörü çalıştırılır ve motor geri yönde döndürülür. Motor geri yönde dönerken, (I) kontaktör devresinde bulunan normalde kapalı (G) kontağı açılır. Bu durumda ileri butonuna basılsa da, (I) kontaktörü enerjilenmez. Bu açıklamadan anlaşılacağı üzere, elektriksel kilitlemeli devrelerde bir kontaktör çalışırken aynı anda diğer kontaktör çalışamaz.

İlgili animasyon için tıklayınız...

Örnek 2 : Bu örnekte kalıcı paket şalterle yapılan ve dönüş yönünün değiştirilmesinde kullanılan bir bağlantı şeması verilmiştir. Paket şalter üç kontaklı ve ileri, normal, geri olmak üzere üç konumludur. Paket şalterin kolu ileri konumuna çevrildiğinde, (I) kontaktörü çalışır. Güç devresinde (I) kontakları kapanır ve motor ileri yönde döner. Kumanda devresinde açılan (I) kontağı, her iki kontaktörün aynı anda çalışmasına engel olur.

Güç devresi

Kumanda devresi

Kontak tablosu

Paket şalterin kolu geri konumuna çevrildiğinde, (G) kontaktörü enerjilenir. Güç devresinde (G) kontakları kapanır ve motor geri yönde döner. Kumanda devresinde açılan (G) kontağı, (I) kontaktörünün (G) kontaktörüyle beraber çalışmasına engel olur. Şekilde verilen paket şalterin her iki kontağı aynı anda beraberce kapanamaz. Bu nedenle şekildeki devrede elektriksel kilitlemeye gerek olmadığı düşünülebilir. Halbuki bobin akımı kesildiği halde, bir kontaktörün paleti ve kontakları yapışma ve sıkışma nedeniyle açılmayabilir. Bu durumda diğer kontaktör enerjilenirse, güç devresinde bir kısa devre meydana gelir.

Elektriksel kilitleme, bu gibi hallerde meydana gelebilecek bir kısa devreye engel olur. Şekildeki kumanda devresi düşük gerilime karşı koruma yapamaz. Motor bir yönde çalışırken şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse, motor aynı yönde çalışmaya devam eder.

İlgili animasyon için tıklayınız...