Elektronik / Mikrodenetleyici Projeleri/

PIC16F84A ve DAC0808 ile Sinyal Üretici

Sponsorlu Bağlantılar

Hazırlayanlar: Melike SAH ve Doç.Dr. Hasan KÖMÜRCÜGIL

Günümüz elektroniginde sinyal üreticileri çok önemli bir yer tutmaktadir. Bu cihazlar, sadece Meslek Lisesi, Meslek Yüksek Okulu veya Üniversitelerde degil, ayrica elektronigi kendine hobi olarak seçen kisiler tarafindan da yaygin bir sekilde kullanilmaktadir. Bir sinyal üreticisinin esas görevi, istenen dalga seklini dogru ve kararli bir biçimde üretmektir. Üretilen sinyalin, seçilmis olan frekans ve genlik degerlerinde zaman içinde degisim olmamasi sinyal üreticisinin dogru ve güvenli çalistigini gösterir. Analog sinyal üreticileri hem pahalidirlar hem de RLC elemanlarinda meydana gelen yaslanmadan dolayi,
frekans ve genlikte kaymaya sebep olmaktadirlar.

Bu çalismada, PIC16F84A mikroislemcisi kullanilara k yapilan bir sayisal sinyal üretici tasarimi önerilmektedir. Önerilen sistemdeki dalga sekilleri bir program tarafindan üretildigi için, zaman içinde frekansin kaymasi veya genligin degismesi gibi sorunlar kesinlikle sözkonusu degildir. Ayrica, PIC16F84A mikroislemcisinin ve devrede kullanilan diger elemanlarin son derece ekonomik olusu, analog üreticilere göre daha ucuz bir üretici devresinin olusmasina olanak vermistir.

Bir sayisal sinyal üreticisinin temel görevi, dogru ve kararli bir biçimde istenen dalga seklini üretmektir. Bu çalismada kare, üçgen ve sinüzoidal dalga sekillerinin sayisal olarak üretimi göz önüne alinmistir. Burada tanitilan yöntemin mantigi, sözkonusu dalga sekillerinin bir program tarafindan üretilmesi ve daha sonra Sayisal/Analog Çevirici (Digital to Analog Converter – DAC) kullanmak suretiyle analog sekle dönüstürülmesi temeline dayanmaktadir. Istenen dalga seklini üretmek ilgili programi çalistirmakla mümkün olur. Dolayisiyle, bu isaretlerin sirasini belirlemek için iki tane anahtar kullanilmistir. Bu anahtarlarin sayisal degerleri ve üretilen dalga sekilleri sunlardir:

sayisal-analog-cevirici-digital-to-analog-converter-dac

Program üç dalga sekli üretecegi için, üç tane fonksiyondan olusmaktadir. Anahtar degerleri programin hangi fonksiyonu olusturacagini belirlemekte ve bu degerler programin içinde kontrol edilip ilgili dalga sekli üretilmektedir.

SAYISAL SINYAL ÜRETICISININ TASARIMI

Bu çalismada önerilen sayisal sinyal üreticinin blok semasi Sekil’1de gösterilmistir. PIC16F84A anahtarlarin konumuna göre istenen dalga sekline ait fonksiyonu program içinden çalistirir ve üretilen sayisal degerler Sayisal/Analog Çevirici (DAC) girisine uygulanir. DAC bu sayisal degerleri 0-4V arasinda kalan analog dc gerilim degerlerine dönüstürür. Dogal olarak, bu noktadaki analog dalga sekillerinde bir dc seviye ortaya çikmaktadir. Bu noktadaki dc seviye, analog dalga seklinden 2V eksiltmek suretiyle yok edilmektedir. Genligi ayarlanabilir yapmak için arka arkaya iki adet kazanç devresi yerlestirilmistir (inverting operational amplifier). Bu çalismada ayarlanabilir frekans durumu göz önüne alinmamistir.

sayisal-sinyal-ureticisinin-blok-semasi
Sekil 1. Sayisal sinyal üreticisinin blok semasi.

Sayisal sinyal üreticisinin çalismasini saglayan ve bütün islemlerin direkt olarak baglantili oldugu, devredeki en önemli eleman PIC16F84A mikrokoislemcisidir. Microislemci içerisindeki 1024 word’lük EEPROM (Electrically Erasable Programmable Read Only Memory) yazilan programlari tutmakta, 68 byte’lik RAM (Random Access Memory) ise sistemin çalismasi esnasinda geçici bilgi depolama amaciyla kullanilmaktadir [1]. 13 adet I/O (Input/Output) hatti sistem çalismasi esnasinda programlanabilir olup, gerekli sekilde ayarlamalar yapilabilir.

Sekil 1’de gösterilen blok semada PIC16F84A mikroislemcisi, yazilan programi EEPROM’da tutmakta ve devreye gerekli olan gerilim verildikten sonra bu program çalisarak is tenen sinyalin üretilmesini gerçeklestirmektedir.

SAYISAL SINYAL ÜRETICI DEVRE SEMASI VE DENEYSEL SONUÇLAR

Önerilen sinyal üretici devresi sekil 2’de gösterilmistir. Buna ek olarak, yazilan programi PIC16F84A mikroislemcisine bir PC’nin paralel portu üzerinden aktarabilen bir programlayiciya ihtiyaç vardir. Bu programlayicinin devresi www.picall.com internet adresinden indirebilinir [2]. Sistem isleyisi “JAL” dilinde yazilan program sayesinde saglanmaktadir. Program compile edilerek kullanilan islemcinin makine diline çevrilmis ve yukarida bahsedilen programlayici ile mikroislemci EEPROM’una saklanmistir. Programin ana kontrol kismi asagidaki yapidadir.

sayisal-sinyal-uretici-devre-semasi-ve-deneysel-sonuclar

sayisal-sinyal-uretici-devre-semasi

Sekil 3’de, önerilen sayisal sinyal üreticiden elde edilen deneysel üçgen dalga sekli gösterilmistir. Burada, anahtar1=0 ve anahtar2=0 konumundadir. Yani, herikisi de topraklanmistir. Sekilden de görülecegi üzere, toplam genlik 8V’dur (peak-to-peak).

ucgen-dalga-seklinin-sayisal-osiloskopta-gorunusu
Sekil 3. Üçgen dalga seklinin sayisal osiloskopta görünüsü.

Sekil 4’de, önerilen sayisal sinyal üreticiden elde edilen deneysel kare dalga sekli gösterilmistir. Burada, anahtar1=0 ve anahtar2=1 konumundadir. Yani, anahtar1 toprakli, anahtar2 ise +5V’a baglidir. Sekilden de görülecegi üzere, toplam genlik yaklasik olarak 11.2V’dur (peak-to-peak).

kare-dalga-seklinin-sayisal-osiloskopta-gorunusu
Sekil 4. Kare dalga seklinin sayisal osiloskopta görünüsü.

Sekil 5’de, önerilen sayisal sinyal üreticiden elde edilen deneysel sinüzoidal dalga sekli gösterilmistir. Burada, anahtar1=1 ve anahtar2=0 konumundadir. Yani, anahtar1 +5V’a bagli, anahtar2 ise topraklidir. Sekilden de görülecegi üzere, toplam genlik yaklasik olarak 12V’dur (peak-to-peak).

sinuzoidal-dalga-seklinin-sayisal-osiloskopta-gorunusu

SONUÇ

Günümüzdeki teknolojik gelismelere parallel olarak herhangi bir islevin program ile tasarlanmasi ve mikroislemci ile bütünlesmesi, burada önerilen sayisal sinyal üreticisini, son derece güvenilir ve üzün ömürlü kilmaktadir. Ayrica yapilan sistemin malolus fiyatinin da son derece düsük olmasi güvenilirlik ile de birlesince, sayisal sinyal üreticisini analog sinyal üreticilerine göre daha da avantajli bir duruma getirmektedir.

PIC mikroislemcilerinin bellek kapasitesi PIC16F84A’ya göre daha iyi olanlari kullanilarak, ayarlanabilir frekans özelligi olan bir sayisal sinyal üretici devresi tasarlanabilir.

5. KAYNAKÇA
[1] PIC16F84A Data sheet (18-pin Enhanced FLASH/EEPROM 8-bit microcontroller),
Microchip Technology Inc., 2001.
[2] www.picall.com
Sekil 5. Sinüzoidal dalga seklinin sayisal osiloskopta görünüsü.

Uygulamanın pdf dosyası PIC16F84A ve DAC0808 ile Sinyal Üretici

Dosya indirme LINK listesi (HTML formatında) link-2186.zip şifre-pass: 320volt.com
Emeği geçen kişilere Teşekkürler

Sponsorlu Bağlantılar
  • Yılmaz SITKI

    Bir sinyal üreticiye ihtiyacım var. Bununla ilgili yardımcı olabilir misiniz ? Bir sistem kurmak istiyorum ivme ölçer kalibre sistemi. Bunun için sizinde bahsettiğiniz gibi kontrol edilir ve sabit dalga boyu üretecek bir sinyal üretici. Öncelikle işime yarıyacak bir sinyal üreticisi önerebilir misiniz ve de maliyeti ne olur?

  • Görkem

    İyi günler, bu projede asıl önemli olan kaynak kodu dosyası değil mi?Her yerde bu pdf yi buluyoruz ama kodu yok.Yardımcı olabilir misiniz acaba?

    • Verilen bilgiler bana göre daha önemli ama sizde haklısınız. Kaynak kodu olan farklı bir proje http://www.piclist.com/techref/piclist/weedfreq.htm iyi çalışmalar