Doğru Akım Devrelerinde Bobin Etkisi

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Temel Elektronik Dersleri 5.Hafta Doğru Akım Devrelerinde Bobin Etkisi

Endüktans (l) bobinin bir özelliğidir ve bobin içinden geçen akımın değişimine karşı koyar. Bobini içinden akan akım bir manyetik alan meydana getirir. Oluşan toplam manyetik alan bobin üzerinde kuzey (N) ve güney (S) kutbunu meydana getirir.

Bobindeki sarım sayısı artırılırsa bobin uçlarındaki gerilim artar. Bobinin uçları arasında endüklenen gerilim manyetik alanın değişim hızı ve sarım sayısının çarpımı ile doğru orantılıdır.

Akımdaki değişiklik manyetik alanda değişikliğe neden olur. di/dt ise akımın birim zamandaki değişimini verir. Bobinden akan akım yönü, mıknatısın hareketini engelleyecek bir kuvvet oluşumunu sağlayacak şekilde olur. Bobinde endüklenen gerilim değeri L ( bobinin endüktansı) ve di/dt çarpımı ile doğru orantılıdır.

BOBİNLERİN SERİ BAĞLANMASI

Bobinler seri bağlandığında eşdeğer bobin endüktansı (LT) seri bağlı bobin endüktanslarının (Li) toplamına eşittir.

Bobin endüktansları arasındaki ilişki dirençler arasındaki ilişkiye benzer.

BOBİNLERİN PARALEL BAĞLANMASI

Bobinlerin paralel bağlanmasında eşdeğer bobin endüktansı, en küçük endüktans değerinden daha küçük olur.

DOĞRU AKIM DEVRELERİNDE BOBİNE ENERJİ VERİLMESİ

Eğer bobin içinden sabit değerde bir doğru akım geçiyor ise bobin uçlarında bir gerilimendüklenmez sadece bobin (ideal değilse) direncinden dolayı bobin uçları arasında bir gerilim düşümü meydana gelir.

Bobin endüktansı akım değişimini engelleyecek etki meydana getirdiği için bobin içinden geçen akım, ani değerler alamaz ve ancak zamanla değer değiştirir. Bu nedenle akımın bir değerden başka bir değere geçmesi için belirli bir süre gerekir. Bu değişimin süresi devrenin zaman sabiti adı verilen ve

= L / R ile gösterilen büyüklüğe bağlıdır.

DOĞRU AKIM DEVRELERİNDE DOLU BOBİNİN BOŞALTILMASI

Şekilde verilen devrede A anahtarının uzun bir süreden beri kapalı konumda olduğu kabul edilsin. Devrenin sürekli halde (akım değişiminin olmadığı durumda) çalıştığı kabul edildiğine göre devreden geçen akım

I = E / R = 12 / 3 = 4A olacaktır.

Eğer A anahtarı açılıp aynı anda B anahtarı kapatılırsa devreden geçen akım zaman sabitine bağlı olarak azalır. Bu duruma ait grafik aşağıdaki şekilde verilmiştir.