Açıklamalı basit elektronik devreler

YAKLAŞMA DEDEKTÖRÜ

Şekildeki devrede, G1 ve G2 kapıları osilatör olarak görev yapmaktadır. Devre, normal durumda çalışmayacak şekilde, trimer kondansatörler ile ayarlanmalıdır. Yaklaşma plakasına yaklaşıldığı zaman veya dokunulduğu zaman, G1 ve G2 entegrelerinin ürettiği frekans değişir. Bu frekans değişiminden meydana gelen gerilim değişimi, gerilim ikileyici devre ile arttırılır. Çıkış transistorü iletime geçerek BUZZER’in ses vermesini sağlar. Burada kullanılacak BUZZER, normal DC BUZZER olmayıp, frekans ile çalışan BUZZER olmalıdır.

DC / DC GERİLİM ÇEVİRİCİ

Elektronik ile uğraşırken, bazı zamanlar gerilim formlarını birbirine çevirmemiz gerekebilir. Çoğunlukla AC gerilimi DC gerilime çevirip, elektronik devrelerin beslemesinde kullanırız. Bazen kullandığımız DC gerilim değerini de daha yüksek bir DC gerilim değerine çevirmemiz gerekebilir. Böyle durumlarda, elektronik çevirici devreleri kullanırız. Şekildeki devre, 6..18V arasındaki DC gerilimi, 7,5..35V arasında bir DC gerilim değerine çevirir.

Devrenin çalışma prensibi; DC gerilim ile beslenen bir osilatör tarafından üretilen kare dalga sinyalin gerilim katlayıcı devre ile değerinin yükseltilmesi ve DC gerilime çevrilmesi esasına dayanır. Devrede, 555 osilatör entegresi ile kare dalga sinyali üretilir. Bu sinyalin, PUSH-PULL tekniğine göre çalışan transistorler ile akımı arttırılır. Çıkışta bulunan diyot ile kondansatörlerden oluşan gerilim katlayıcı devre ile değeri, 7,5…35V arasında DC gerilime çevrilir.

DÜŞÜK AKIMLI SİMETRİK GÜÇ KAYNAĞI

Düşük çıkış akımları ve simetrik gerilim gerektiren yerlerde basit olarak, standart bir işlemsel kuvvetlendirici (OP-AMP) içeren entegre kullanılarak devre kurulabilir. Devre çıkışından mA seviyesinde akım çekileceği unutulmamalıdır. Şekil de FET girişli işlemsel kuvvetlendirici (OP-AMP) olan TL071 entegresi kullanılmıştır.

Devrenin pozitif kısmında kullanılan OP-AMP’ın faz çevirmeyen (+) girişine zener diyot bağlanarak burada 3,3V’luk bir referans gerilimi oluşturulmuştur. Çıkış geriliminin alt değeri 3V olarak seçilmiş olur. Çıkış gerilimi 20V’a kadar çıkabilir. TL071, maksimum 36V’a çalışmasına rağmen.güvenli çalışma değerleri seçilmiştir.

AYARLI SİMETRİK GÜÇ KAYNAĞI

LM317 entegresi, çıkış gerilimi 1,2V ile 37V arasında ayarlanabilen pozitif bir gerilim regülatörüdür. LM337 ise LM317 entegresinin negatif çıkışlı olanıdır. Bu iki entegre şekildeki gibi simetrik olarak bağlanırsa, ayarlanabilir simetrik güç kaynağı elde edilir. Normalde her iki entegrenin minimum çıkış gerilimi, iç gerilim referans değerinden dolayı 1,2V civarındadır.

Bu çıkış geriliminin alt değerini sıfır (0V) indirebilmek için iki adet 1,4V’luk zener diyot ile referans gerilimi sağlanmıştır. Zener diyotlar kullanılmadığı zaman, entegrelerin ayar uçlarında bulunan ayarlı dirençlerin diyotlara bağlanan uçları şaseye bağlanır. Devre bu şekilde de çalışır, fakat çıkış gerilimi ±1,2V…15V arasında değişir. Zener diyotlar kullanılarak çıkış geriliminin minimum değerinin tamamen 0V’a düşmesi sağlanmıştır.

5 AMPER AYARLI REGÜLATÖR ( LM338 )

Şekilde LM338 entegresi ile yapılmış, çıkış gerilimi 1,2..25V arasında ayarlanabilen basit regülatör devresi görülmektedir. Devre, dışarıdan bağlanan birkaç pasif eleman ile kurulabilir. LM338 entegresi, 3 terminalli ayarlanabilir, pozitif regüle entegresidir.

Uygun soğutucuya bağlanırsa, 5A’ e kadar çıkış akımı verebilir. Entegre çıkışları kısa devreye karşı korumalıdır. Ayrıca aşırı sıcaklı koruması da vardır. Yük regülasyonu tipik olarak 0,1 % dir.

15 AMPER AYARLI GÜÇ KAYNAĞI

LM serisi ayarlanabilir pozitif regülatör entegreleri paralel bağlandığı zaman çıkış akımları artmaktadır. Şekil de 3 tane LM338 entegresi, çeşitli elemanlar yardımı ile paralel bağlanmışlardır. Bu bağlantı şekli ile devrenin çıkış akımı, 15A civarlarına çıkmaktadır. Çıkış gerilimi ise 4,5V. 25V arasında ayarlanabilir değerdedir. Devrede kullanılacak doğrultmaç diyotu, 35 Amperlik metal köprü diyot olmalı ve soğutucu üzerine monte edilmelidir.

Aynı şekilde, 3 tane LM338 regülatör entegresi de geniş yüzeyli soğutucu üzerine monte edilmelidir. Devrede kullanılan dirençlerin gücü, maksimum çıkış akımı çekildiği durumlarda yanmaması için 1W civarında olmalıdır. Devre bu hali ile equalizer devrelerini, telsiz güç ünitelerini, v.b. devreleri rahatlıkla besleyebilir. Devrede kullanılacak transformatör, maksimum çıkış akımlarını karşılayabilmesi için en az 400W gücünde olmalıdır.

GÜÇ KAYNAKLARI İÇİN GERİLİM GÖSTERGESİ

LM3914 entegresi, NATIONAL firması tarafından üretilmiş, nokta/çubuk (dot/bar) displey sürücü entegresidir. Şekildeki devrede LM3914 entegresi, UREF girişine uygulanan belirli aralıktaki gerilim değerlerine bağlı olarak çıkışındaki LED’leri yakmaktadır. UREF ucuna, çıkış gerilimi 0..15V arasında değişen bir güç kaynağı devresi bağlanırsa, çıkış gerilimi 1,5V aralıklarla LED’lerde voltmetre gibi okunur. UREF gerilim değerleri ve yanacak olan LED’ler devrenin yanındaki tabloda görülmektedir. Bu devreyi kullanarak, oldukça gösterişli bir güç kaynağı devresi yapabiliriz.

HI-FI TON KONTROL DEVRESİ

FET transistorlerin giriş empedansı, BJT (Bi-Junction Transistor-Tek birlaşme yüzeyli-Normal) transistor lere göre yüksek olduğu için gürültü seviyeleride düşüktür. Şekildeki devrede, girişte kullanılan FET transistör, girişi tamponlamak için konulmuştur. FET çıkışındaki düşük gürültülü sinyal, TON kontrol devresinde BAS ve TİZ olarak frekanslarına ayrılarak entegre ile kuvvetlendirilir. TON kontrol devresi, RC elemanları ile yapılmıştır. Buradaki filtre devreleri, ses sinyallerini frekanslarına göre ayırır.

Devre çıkışında HI-FI (High -Fidelity = Yüksek Doğruluklu, gerçeğe en yakın) sinyal elde edilir. LM301 OP-AMP (Oparational Amplifier-İşlemsel Kuvvetlendirici) entegresi bulunamaz ise karakteristiği LM301’e yakın başka bir entegre devrede denebilir. Devre stereo olarak yapılacak ise aynı devreden bir tane daha yapılmalı, BAS ve TİZ potansiyometreleri stereo olarak kullanılmalıdır.

SES İLE AKTİF OLAN ANAHTAR DEVRESİ (MC2830)

Şekildeki VOX devresi girişine mikrofon konulmuştur. İstenirse mikrofon çıkarılıp, bu giriş uçları amplifikatörün giriş uçlarına bağlanabilir. Devre, MOTOROLA firması tarafından üretilmiş MC2830 entegresi üzerine kurulmuştur. Devrenin gürültü ve diğer istenmeyen sinyaller tarafından tetiklenmemesi için HASSASİYET trimpotu düşük olarak ayarlanmalıdır.

Devre ayarlanan hassasiyet oranına göre girişe uygulanan sinyal ile iletime geçer. Hassasiyet üzerinde etkili olan diğer bir eleman da entegrenin 6 nolu ayağına bağlı olan 15KΩ’luk dirençtir. Devrenin 3 dB ile 8 dB arasındaki ses şiddetlerinde aktif olmasını sağlamak için bu direncin değeri, 15KΩ’dan 7KΩ civarına düşürülmelidir. Devre 5V ile çalışmasına rağmen, çıkışa bağlanan röle 12V’tur. 7805 ve 7812 regüle entegreleri ile bu besleme gerilimi değerleri sağlanabilir.

SURROUND SES ÇÖZÜCÜ (DECODER) DEVRESİ

Günümüzün gelişme gösteren, popüler ses teknolojilerinden biri olan Surround tekniği ile daha kaliteli müzik ve ses dinlene bilmektedir. Stereo uygulamalarda, ses sinyali sağ (right) ve sol (left) olmak üzere iki kanaldan dinlenebilmektedir.

Surround uygulamalarında; sağ (right), sol (left), merkez (center) ve arka (rear) olmak üzere dört kanaldan ses dinlenebilmektedir. Şekilde sabit bir yapıya sahip, surround ses çözücü devresi görülmektedir. Stereo girişlerden alınan kodlanmış sinyal, ses çözücü devre ile dört kanala ayrılır. Devrede OP-AMP entegreleri kullanılmıştır. Tüm direnç ve kondansatör değerleri her kanal için ayrıdır.

YAZININ DİĞER SAYFALARI: 1 2 3